حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی آموزه های حجت الاسلام علیرضا نعمتی
اَعوُذُبِاللهِمِنَالشَّیطَانِالرَّجِیم
بِسْمِاللهِالرَّحمَنِالرَّحِیم
📚 جلسهٔ آخری که «درسهایی از مکیال» را صحبت کردیم، حدیث مفصّلی از رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) نقل شد که مقام و عظمت خاندان عصمت و طهارت (علیهمالسّلام) را در ابتدای خلقت بیان میکرد و برمیگشت به چهار ذکر مبارکی که به «تسبیحات اربعه» میشناسیم و در نماز، در رکعت سوم و چهارم آنها را میخوانیم.
و البته ذکر
✨«لَاحَوْلِولَاقُوَّةَاِلَّابِاللهِاَلعَلیّٙالعَظِیم»
هم در این حدیث بیان شد که میشود پنج ذکر.
🖌عمدهاش روی همین چهار ذکر:
✨«سُبْحَانَالله» و
✨ «اَلحَمْدُلله» و
✨«لااِلهَاِلّاالله» و
✨«اللهاَکْبَر» دور میزند.
که به اینها به عنوان حقّ وجوب و حقّ حیات دربارهٔ حضرت ولی عصر (ارواحنافداه) در کتاب مکیال، مرحوم صاحب مکیال این حدیث را بیان و مطرح کردند.
💚و اینکه چطور آقا امام زمان (صلواتاللهعلیه) حقّ حیات به گردن ما دارند؛ در جلسات گذشته از پایه و اساس ما صحبتش را کردیم که اگر خاندان عصمت و طهارت (علیهم السلام) نبودند خدای تعالی بقیّهٔ مخلوقات را خلق نمیکرد و آنها رتبهٔ اول در خلقت هستند.
☘️ بقیهٔ مخلوقات را در رتبهٔ بعد از آنها خداوند آفریده و برای آنها آفریده؛ برای اینکه آنها شناخته شوند، برای اینکه عظمت آنها آشکار شود، خدای تعالی مثلاً ملائکه و ما (جنّ و انس) را آفریده تا عظمت خاندان عصمت و طهارت (علیهمالسّلام) آشکار شود.
☘️لذا وقتی که آنها آفریده شدند، معلوم نیست چه مدّتی در آن عظمت بودند! بعد که خداوند ملائکه را آفرید، خب باید قبل از انسانها، ملائکه باید آفریده شوند که اینها برای خاندان عصمت و طهارت (علیهم السّلام) خدمتگزار باشند و بعد هم در نظام عالم کار کنند و امور را اداره بکنند.
🌱 لذا اوّل آنها باید با آن مقام و عظمت ارواح مطهر معصومین (علیهم الصّلوة والسّلام) آشنا میشدند.
بحثی که در آن حدیث شریف مطرح شد این چهار ذکرِ به خصوص (حالا پنجتا ذکر مطرح شده) یک ارتباط خاصی با چهارده معصوم (علیهم الصّلوة والسّلام) دارد و یک ارتباط خاصی با ساخته شدن و تزکیهٔ نفس انسان دارد که باید به آن بر اساس اسامی چهارده معصوم (علیهم السّلام) توجّه شود.
🖌ما بعضی از معارفی که در این جهت است را (البته در جایی نوشته نشده، ما بر اساس معارفی که از آیات و روایات تعلیم گرفتیم) بیان میکنیم.
انشاءالله میتواند مفید باشد در تزکیهٔ نفس، در درسهایی که ما از این احادیث شریفه و نورانی و این کتاب شریف میگیریم، در کنار این مطالب راهگشا باشد.
ما در تسبیحات اربعه میگوییم:
✨«سُبْحانَ الله وَالحَمْدُ لله وَلا اِلهَ اِلاَّ الله وَالله اَکبَرُ»
🍃در بعضی روایات سؤال شده که؛ چرا خانهٔ کعبه چهارگوشه است؟
مثلاً دایره یا بیضی نیست؟!
خلاصهاش این است که میفرمایند:
“به خاطر این است که بر چهار رکنِ این چهار ذکر پایهگذاری شده است”؛
✨«سُبْحانَ الله وَالحَمْدُ لله وَلا اِلهَ اِلاَّ الله وَالله اَکبَرُ»
🍀حالا من خلاصهٔ آن روایت را عرض کردم، مثلاً در روایت دارد علت چهارگوش بودن خانهکعبه آن است که به ازای بیتالمعمور در آسمان است که آن چهارگوش است و علت چهارگوش بودن بیتالمعمور هم آن است که بر اساس تسبیحات اربعه بنا شده است.
📚 این چهار ذکر، چه خاصیتی دارند؟
اینها خاصیت تسبیح و سپس توحید دارند؛ لذا اسم تسبیح بر آنها گذاشته شده است.
چرا تسبیح!؟
🖌تسبیح یعنی تنزیه، یعنی منزه دانستن، خدا را منزه بدانیم، از چه منزه بدانیم، خدا را منزه بدانیم از صفاتِمخلوقش،
☘️ اول مخلوقش این «چهارده نورِ مقدس» هستند.
خدا را از صفاتِ اینها منزه بدانیم، چرا؟
مگر نمیگوییم اینها تجلیِصفاتِ خدا هستند !؟
ملائکه هم، چنانچه در این حدیث ذکر شد در جلسهی قبل، ملائکه هم وقتی عظمتِ اینها را دیدند، ارواح مطهره را دیدند که نور هستند.
💫«شاهَدوا أَرواحَنا نُورا واحِدا ، استَعظَمَت أَمْرَنَا فَسَبَّحنا… »
💫وقتی ملائکه دیدند، ارواحِ ما یک نورِ واحد است، خیلی ما را بزرگ دانستند(در حدی که گمان کنند ما خدا و بوجود آورنده موجودات هستیم) و لذا ما تسبیح گفتیم تا ملائکه بدانند که خداوند از صفاتِ ما منزه است.
⚡️یعنی ما محدودیم، مخلوقیم، دیده میشویم، ولی خدا محدود نیست، مخلوق نیست، دیده نمیشود، امّا هست و وجود دارد و همه چیز را او بوجود آورده است.
🌾همانطور که این «سبحان الله» برای ملائکه درس تسبیح و توحید داشته و دارد، ما هم وقتی «سبحان الله» میگوییم، خدای تعالی ما را در مسیرِ تنزیه (پاک و منزّه دانستن) خدا، یعنی مسیر تسبیح، قرار میدهد.
🌾در مسیری که حقیقت «تسبیح» در ما تحقق یابد؛ یعنی شروع کنیم خودمان را از صفاتی که شایسته مقام انسانیت ما نیست پاکسازی کنیم.
چرا؟
🖌چون صفات ناپسند مانند بخل و حرص و حسد و… (که ۷۵ صفت هستند) مانعِ تسبیح میشوند.
صفاتی که در ما نهادینه و عمیق شده و اگر بخواهند شکل ما را تصویر سازی کنند، مثلا باید به شکل «حسد»،
به شکل «فریب»،
به شکل «کینه»
و سایر صفات زشت ۷۵ گانهی جهل – اگر شکلی در عالم واقع بتوانیم برای آنها در نظر بگیریم – شکل سازی کنند.
🌾البته بعضی از حیوانات را میتوان برای این شکلها تصویرسازی کرد؛
مثلا انسان فریبکار را به شکل روباه،
انسان بیرحم و درندهخو را به شکل گرگ و پلنگ،
و انسان آزاردهنده را به شکل عقرب و مار و…. تصویرسازی کرد.
☘️خدایتعالی در قرآن کریم می فرماید:
✨ «قل کلٌ یعمل علی شاکلته؛ (اسراء/۸۴)
: بگو هر کسی طبق شکلی که بخود گرفته است عمل میکند.»
و در آیات دیگری بطور مکرر میفرماید:
انسانهای غافل مانند انعام(چهارپایان) بلکه پستتر از آنها هستند؛ مانند:
✨ «ان هم الا کالانعام بل هم اضل سبیلا؛ (الفرقان/۴۴)
: آنها نیستند مگر مانند چهارپایان، بلکه اینها گمراهتر هستند».
و میفرماید:
✨«اولئک کالانعام بل هم اضل اولئک هم الغافلون؛ (اعراف/۱۷۹)
: آنها مانند چهارپایان، بلکه گمراهترند، آنها همان افراد غافل (از آخرت و خدا و مقام ائمه اطهار علیهم السلام) هستند.»
بنابراین، وقتی انسان به شکل انسانی و واقعی خودش – که خداوند ظاهر ما را به شکل انسانی خلق فرموده – نباشد، یا به شکل یکی از حیواناتی که صفت آن حیوان را دارد، (مثلا انسان فریبکار به شکل روباه) خواهد بود و یا ترکیبی از شکل انسان و حیوان دارای آن صفت؛ مثلا سرش بشکل روباه اما بدنش بشکل بدن انسان و خلاصه تصاویری از این دست که در تصاویر متحرکی که برای کودکان درست میکنند (کارتون و انیمیشن کودکان) همه با آن آشنا هستیم.
🌟غرض اینکه، ما وقتی بشکل انسانی که باید باشیم، نباشیم، نخواهیم توانست تسبیحگوی خدایی که ما را آفریده باشیم.
خداوند صورت ظاهری ما را به شکل انسان حقیقی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)و ائمه اطهار(علیهم السلام) هستند، آفریده و وقتی ما با صفات پست و ناپسندی چون دروغ و فریب و ظلم و… خود را شکل میدهیم، نمیتوانیم تسبیحگوی خداوند عالمیان باشیم و اگر با زبانمان هزاران بار هم «سبحان الله» بگوییم، اما وجود باطنی ما بشکل گرگ یا دیگر حیوانات باشد، یقینا خدا را داریم بد معرفی میکنیم.
🍂یعنی میگوئیم خدایی که ما را آفریده یک خلقت واژگونهای آفریده و اگر بینندهی شکل ظاهر و شکل باطن ما ترکیبی که از این دوشکل بدست می آید را ببیند،(مثلا ما را ترکیبی از روباه و انسان ببیند که این تصویر یک انسان بخشنده اما فریبکار است) خواهد گفت: این دیگر چه صنعتی و ساختهای است؛ گویا صنعتگری که چنین شکلی به این موجود بیچاره داده نمی دانسته چه باید بیافریند.
🌱لذا در اینجا “سبحان اللهی” که ما میگوئیم دیگر “سبحان الله” واقعی نیست و یک دروغ آشکار است و خدایی که ما را آفریده ناوارد و ناآشنا به آنچه آفریده معرفی میکند.
🌾کسی که چنین تصویری میبیند، اگر با خداوند عالم آشنا نباشد، بطرف خدا نخواهد آمد و خلقت او را مُشَوَّه (ناپسند و زشت) خواهد دانست و در جستجوی آفریدگاری که نقصی در خلقتش نباشد خواهد رفت که چنین چیزی هم تحقق نخواهد یافت چراکه خدای دیگر وجود ندارد؛ در نتيجه به سوی خدا بازخواهد گشت و خواهد گفت: خدایا تو پاک و منزّهی از اینکه چنین موجود پستی را بیافرینی، این موجود خودش خود را به این روز انداخته و این جنایت بزرگ(تغییر خلقت خدا از شکل انسانی به حیوانی پست) را مرتکب شده است.
🍁لذا بدون اینکه ما بخواهیم با خودمان تعارف داشته باشیم، چه یک آدم معمولی باشد، یا دانشمند، چهل سال درسِ حوزه یا دانشگاه خوانده باشد، کاری به اینها ندارد، همینکه یکی از این صفات در انسان باشد، تصویر خلقت خدا لااقل پیش خدا و ائمه اطهار علیهم السلام و بعضی از ملائکه و انسانهای کامل زشت و کریه خواهد شد.
دیگر عالم خلقت تعارف با کسی ندارد،
که بگوید این آقا مثلاً چون پنجاه سال در حوزه بوده، ما حالا صرف نظر میکنیم، حسادتش را نادیده میگیریم!
نه! خلقت پروردگار، با کسی شوخی و تعارف ندارد؛ یک بیماری که در روحِ او باشد باید پاکسازی بشود، همانطور که ما انتظار نداریم که دست به سیم برق میزنیم برق ما را نگیرد و برق میگیرد، باید برق زشت بودن چهرهی واقعی ما (روباه صفتی، گرگ صفتی، عقرب گونهی و…) ما را بگیرد و بسوی اصلاح نفس خود و به طرف پرورشگاه انسان ساز ائمه اطهار علیهم السلام حرکت کنیم و با درسهای «سبحان الله» که مِثلِ یک دوره دبستان کلاسهای متعدد دارد، آشنا شده و تصویر انسانی خود را بدست آوریم تا سبحان الله گفتمان دروغ نباشد و ساختهی دست خدا را زشت جلوه ندهیم.
📚بله عالم آفرینش، عالم دروغ و فریبکاری نیست.
نمیگویند: حالا چون شما لباس پیغمبر یا دانشمندان را پوشیدهاند، با همین شکل و ترکیب زشت باطنی که خود را از صفات رذیله، از حسادت و تکبر، از بخل و طمع وو… پاکسازی نکرده اید، بفرمایید داخل بهشت…
🌾خیر این خبرها نیست و برق این صفات بد شما را میگیرد و فرقی بین مجتهد و کارگر نمیگذارد، چنانکه برق معمولی نیز چنین است و بین مجتهد حوزه یا کارگر ساختمان فرقی نمیگذارد و هرکس دستش را به سیم لخت بزند او را میگیرد.
برق تکبر و حسادت هم هم مجتهد حوزه را میگیرد، هم خلبان هواپیما را، هم رئیس جمهور را، هم زن خانهدار را و با کسی تعارف و رودربایستی ندارد و نمیگذارد مجتهدی که حسود است یا کارگری که جارو میکشد ویا هرکس دیگر وارد بهشت شود.
🔰لذا ما باید در تسبیح وارد شویم، یعنی روحمان تسبیح خدا را بگوید، وجودمان تسبیح خدا بگوید، در یک ساختمانی که یک بنّایی ساخته این ساختمان دارد بنّای خودش را تسبیح میگوید.
یعنی بدون اینکه حرفی بزند میگوید: بنّای من روی من زیبا و خوب کار کرده، کارش عیب و ایراد نداشته،
ولی اگر حالا یک ساختمانی که عیب و ایراد دارد یک تابلویی بنّا آنجا بزند و روی تابلو بنویسد این ساختمان بسیار زیبا و کامل است بعد ما میرویم بازدید میکنیم میبینیم که مثلاً یک جا سقفش یک مقدار ریخته، یک جا دیوارهایش مشکل دارد، اینجا میگوییم که این شعاری که روی تابلو نوشته بود با این کاری که کرده با هم نمیخوانند.
لذا در سورهٔ صف خدای تعالی بعد از آیه اوّل که میفرماید :
✨« آسمان و زمین همه دارند تسبیح خدا میگویند. »✨
فوری بعدش میفرماید :
✨« ای کسانی که ایمان آوردهايد چرا شما حرفی میزنید که عمل نمیکنید؟ »✨
یعنی این حرف زدنتان و عمل نکردن، حرف و عملتان همخوانی ندارد خلاف تسبیح است.
☘️ همینطور که در این ساختمان وقتی خرابی آن ساختمان را میبینیم میگوییم این خرابی با آن شعاری که مثلاً بنّا تابلو کرده که کار من خیلی خوب است، میگوییم : نه این تسبیح نمیکند تعریف و تمجید از بنّای خودش نمیکند.
♻️لذا تسبیح ما مبتنی بر این است که ما صفاتمان با شعارهایمان همخوانی داشته باشد.
📚 چون صفات ما دیوارها و سقفهای ساختمان روح ما است و آن را شکل میدهد.
☘️ یعنی حرفهایی که میزنیم و تصوراتی که در ذهن خودمان میکنیم برای خودمان، از خودمان تعریف میکنیم در ذهنمان که خیلی خطرناک است،
برای انسان “عُجب” میآورد.
هلاک میکند روح انسان را به لغزش می اندازد، به تکبّر و صفات رذیله میاندازد، این صفات روحی ما، ما را شکل میدهد.
🍁 هر صفتی مثل یک دیوار یا یک سقف است، وقتی مثلا میرسند به دیوار تواضع، میخواهند تواضع ما را نگاه کنند، میبینند یک جا ریخته، یک جا خط خطی شده، یک جا ایراد دارد، هر صفتی در این ساختمان روح ما مثل همین دیوارها و سقفها جایگاهی دارد، شکل میدهد ما را.
🌾 کسی که دارد از ساختمان روح شما بازدید میکند، دیگر نمیگوید که چون شما آنجا تابلو نوشتهاید که ساختمان من کامل است و این مَثَلِ امثال ما است که «سبحان الله» میگوییم.
🌱تازه، بعضی از ما خیلی تابلوی سبحان الله گفتنشان پر زرق و برق و زیبا است(چنان ذکر میگوییم که اول تسبیحگوی عالم هستیم) که بله ساختمان ما بسیار خوب است، تعریف و تمجیدهایی که از خودمان میکنیم در خیال پردازیهایی که در ذهن خودمان میکنیم؛ اما وقتی میآیند ساختمان رفتار و اعمال ما را بازدید میکنند، میگویند: اوه، این خانه نیست که بشود در آن سکنی گرفته، هر دقیقه یک عقرب از گوشه و کنارش میزند بیرون(مثل کسانیکه زبان گزندهای دارند)
لذا میگویید: نه این ساختمان هنوز خیلی ایراد دارد، این ساختمان هنوز کاشی نشده، یک جایش هنوز شیشه ندارد، افرادی که اهل تزکیّه نفس هستند و میخواهند از یاران امام زمان (ارواحنا له فداه) باشند، خیلی باید حواسشان جمع باشد.
🌿در همین احادیثی که ان شاالله میرسیم در کتاب مکیال در بعضیهایش هست که حضرت صادق (علیه السلام) میفرمایند:
🌟«هرکسی که میخواهد از یاران حضرت بقیةالله (ارواحنافداه) باشد باید خوب تزکیّه نفس کند، باید صفات خودش را خوب درست کند و آدم درستی شود»،
🍂 نمیشود که آدم با شعار جلو برود، صفات ما شاکله روح ما را، ساختمان وجود ما را تعریف میکند، باید در این ساختمان ما که آقا امام زمان تشریف میآورند، بازدید میکنند، هر جا در و دیوار را نگاه میکنند، به تواضع ما نگاه میکنند، به مناجاتمان با خدا نگاه میکنند، به هر قسمتی ازصفات ما نگاه میکنند، میبینند چقدر زیباست،
هیچ بوی بدی در این ساختمان به مشام نمیرسد،
هیچ چیز زشتی نیست،
هیچ تاریکی نیست،
لوسترهایش بجا است،
پردههایش بجا است و کامل، خوب این خیلی کار میبرد، آدم میخواهد بسازد از صفر تا صد خیلی کار میبرد، رُّسِ انسان کشیده میشود.
🌿 لذا این حدیثی که جلسه قبل ما بررسی کردیم، ما میخواستیم در حاشیهٔ آن، این مطلب را تذکّر بدهیم که جایگاه ائمه اطهار (علیه السلام) در کنار این چهار ذکر تعریف میشود و هر کدامشان در ارتباط با خدا و این ذکرها، اسامی مبارکشان یک فضایی یک نورانیتی ویک سیری به ما میدهند که ان شاالله جلسه بعد این را توضیح میدهیم تا کامل شود.
☘️وصلی الله علی سیدنا محمدو آله الطاهرین☘️
۹ شعبان المعظم ۱۴۴۰
۱۳۹۸/۱/۲۶
حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی حفظه الله تعالی
