أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ ٱلشَّیْطَانِ ٱلرَّجِیم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
📚 حدیث هفتم از کتاب مکیالالمکارم، به سند صحیح از امام باقر (علیهالصّلوةوالسّلام) فرمودند:
✨” إِنَّمَا یَعْرِفُ اللَّه عَزَّوَجَلّ وَ یَعْبُدُهُ مَنْ عَرَفَ الله وَ عَرَفَ إِمَامَهُ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْت “.
یعنی فقط کسی خدای عزّوجلّ را میتواند بشناسد و بندگیاش بکند که خدا را بشناسد و امامش از ما اهل بیت را بشناسد.»
یعنی کسی را میتوانیم َ”عارفِ بِاللَّه” بدانیم که امام شناس باشد. امّا کسانیکه میگویند: “عارِف بِالله” هستند ولی با امام زمان (ارواحنافداه) سر و کاری ندارند، آنها خداشناس نیستند. چون اگر خداشناس بودند، خدا دارد به این واضحی میفرماید: من حجّت برای شما تعیین کردم، من نماینده تعیین کردم.
🍃میشود آدم مثلاً بگوید: من یک کسی را میشناسم، آن کس نمایندهاش را فرستاده مثل یک مرجع تقلید، یک رئیسجمهور، یک نمایندهای فرستاده یک جایی که خودِ رئیسجمهور آنجا نیست ولی نمایندهاش آمده مثلاً به یک روستا سر بزند، اما بزرگان و صاحبان قدرت در آن روستا بخاطر این که اگر نماینده رییس جمهور را بپذیرند، دستشان از منافع نامشروعشان کوتاه میشود، به مخالفت با او پرداخته و میگویند تو دروغ میگویی و برای گریز از متهم شدن به فریبکاری، او را به دروغگویی و جادوگری متهم میکنند و اظهار میدارند: ما فقط با خودِ رئیسجمهور حرف می زنیم.
رئیسجمهور هم به آنها میگوید: شما دروغ میگویبد؛ شما دارید به من توهین میکنید؛ میخواهید از من اطاعت نکنید، لذا می گویید نماینده من را نمیشناسید؛ درحالیکه او را خوب میشناسید ولکن نمیخواهید ریاست خود و شهواتتان را از دست بدهید.
این حالتِ آن کسانی است که نخواستند زیر بار اطاعت امام زمان و ائمه اطهار (صلواتاللهوسلامهعلیهم) بروند تا به آن تکبر و خودبزرگبینی که در سینه دارند برسند؛ لذا خدای تعالی درباره آنها میفرماید:
✨«إِن فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ مَّا هُم بِبَالِغِيهِ» (غافر/۵۶)
: اینها در سینههایشان یک تکبّر و خودبزرگبینی است که به آن هم نخواهند رسید».
یعنی اینقدر خودبزرگبینیشان بالا است که نمیخواهند زیر بار اطاعت امام (علیه الصّلوة والسّلام) بروند.
📚سپس امام علیه السلام می فرمایند:
✨” وَ مَنْ لَایَعْرِفُ الله عَزَّوَجَلّ وَ لَایَعْرِفُ الإِمَامَ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْت؛
«کسیکه خدای عزّوجلّ را نمیشناسد و امام ما اهل بیت را نمیشناسد»
☘️” فَإِنَّمَا یَعْرِف وَ یَعْبُدْ غَیْرَ الله هَکَذَا وَالله ضَلَالاً ”
او غیر خدا را شناخته است. شناختش به خدا نیست، عارفِ بغیرالله است، عارفِ به تکبّر خودش است، عارفِ به خودخواهی خودش است، عارفِ به این است که هر کاری دلش میخواهد بکند، عارف به امثال خودش است که میخواهند مسیری باز کنند که به خواستههای نفسانیشان برسند و بندگی خدا را نمیکند، بندگی غیر خدا را میکند و در گمراهی است.
☘️حدیث هشتم از کتاب مکیال:
🖌صاحب مکیال به سند خود از امام باقر (صلواتاللهعليه) نقل میکند که آن حضرت میفرمایند:
” ذِرْوَةُ الْأَمْر وَ سِنَامُهُ ”
یعنی قله تمام کارها؛
کوهان شتر را میگویند: “سِنَام”. “ذِرْوَة” هم بالا و قله هر چیزی را میگویند: “ذِرْوَةُ الْأَمْر”.
“وَ مِفْتَاحُهُ”
کلید هر چیزی؛
“بَابُ الْأَشْیَاء”
یعنی درِ هر چیزی؛ یعنی به هر چیزی میخواهی وارد شوی، از درش باید وارد شوی، تمام اینها، یعنی قله هر چیز، بلندی هر چیز، کلید هر چیز، درِ هر چیز و رضایت خدای رحمن، تبارک و تعالی در یک کلمه خلاصه میشود،
☘️” أَلطَّاعَةُ لِلْإِمَام بَعْدَ مَعْرِفَتِه”
که اوّل امام را بشناسی. بعد از شناخت خدا و رسول خدا، (صلیاللهعلیهوآله) امام را بشناسی و اطاعتش کنی. این کلید همه چیز است؛ یعنی وقتی خودت را در اختیار امام بگذاری، همه چیز را به دست آوردی.
☘️” بَابُ الْأَشْیَاء”
یعنی هیچ چیز نیست که درش به رویت باز نشود.
صبر میخواهی، اطاعت میخواهی، فضائل میخواهی، اخلاق میخواهی همه چیز در طاعت امام است.
اینکه ما در جلساتی که در گذشته شنیدید، تأکید داریم که سعی کنید آقا امام زمان ارواحنافداه را ناظر و شاهد بر خودتان بدانید، برای همین است که وقتی خدای تعالی میفرماید:
☘️«أَلَمْ يَعْلَم بِأَنَّ اللَّهَ يَرَىٰ» (علق/١۴)
آیا انسان نمیداند خدا دارد او را میبیند؟
اینکه دارد تو را نگاه میکند. حتی دارد میفرماید:
☘️«بِأَنَّ اللَّهَ يَرَىٰ»
یعنی دارد رؤیت میکند. نگاه مستقیم را میگویند: رؤیت. شاهد هم همینطور؛ یعنی باید با چشمهایش دیده باشد.
میگوییم ائمه (علیهمالسّلام) شاهد در دنیا و شافع در آخرت هستند؛ یعنی در دنیا چون کلاس امتحان است، آن امتحانگیرنده شاهد است؛ یعنی قدم میزند، نگاه میکند که اینهایی که امتحان میدهند، درست امتحان بدهند، تقلّب نکنند. اگر هم تقلب کردند، ممکن است چیزی نگوید ولی از نمرهشان کم میکند.
ائمه (علیهمالسّلام) هم همیشه دارند ما را نگاه میکنند، مثل دوربینهای مدار بسته و حالا چطوری نگاه میکنند؟ این را نباید با ناتوانی خودمان مقایسه کنيم.
📚 معنای”اَلطّاعَةُ لِلاِمَام بعد معرفته”:
🖌اطاعت از امام بعد از معرفت او، یعنی اگر میخواهید در تزکیه نفس یا در به کمالات رسیدن، به جائی برسید، همه چیز در اطاعت در عمل بر اساس معرفت نورانی امام (علیه السلام) است.
بعضی از افراد برای رسیدن به کمالات روحی، به دنبال چیزهای نامعلوم میگردند.
فکر میکنند مثلاً باید چشم برزخی داشته باشند.
یا باید حقایق فوقالعادهای که کسی به چشم ظاهر نمیبیند را باید ببینند، یا صدایی از غیب را با گوش ظاهر بشنوند. دنبال این چیزها هستند.
درصورتی که تمام آنچه که ما میتوانیم بگوییم که کلید همه چیز است که امام میفرماید؛ «اطاعت» امام است.
تو خودت را مطیع امام کن. البته پشتوانهاش «معرفت نورانی» امام باشد.
حقِّ امام(علیه السلام) و جایگاهش در عالم خلقت را بشناسی.
اینها برای این است که اطاعت بدون معرفت ارزش ندارد. یعنی ارزشی روی آن گذاشته نمیشود. ارزش، بخاطر آن معرفتی است که انسان دارد.
سپس فرمودند:
✨ثمّ قَالَ اِنَّاللهَ عَزَّوجَلّ؛
«و مَّن يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا»
(٨٠/النساء)
🖌حضرت استناد میکنند به این آیه شریفه که؛ کسی که اطاعت از رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) میکند دقیقاً خدای تعالی را اطاعت کرده است.
یعنی اگر اطاعت رسول خدا نباشد اطاعت خدا هم در کار نیست و او دروغ میگوید.
و همینطور پیغمبر اکرم (صلیاللّهعلیه وآله) به حضرت امیرالمؤمنین(صلواتاللهعلیه) میفرمودند که؛
“علیجان!
دروغ میگوید کسی که
میگوید من رسول خدا را دوست دارم ولی تو را دوست ندارد (اطاعت نمیکند).”
کسی که به ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام پشت میکند، خدای تعالی دربارهاش میفرماید:
✨«وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا» (النساء/۸۰)
“ما تو را مسئول و حفاظت کننده او قرار ندادیم که بدوی دنبالش که فرار نکند!”
وقتی که شخص، خودش در حال رفتن است و به دنبال تکبّر و خودخواهی خودش میرود، خدای تعالی دیگر کاری با او ندارد!
یعنی اگر خدا هم به دنبالش برود، باز بدتر با غرورش به خدا هم تحکُّم میکند.
☘️سپس فرمودند:
✨” أَمَا لَوْ أَنَّ رَجُلاً قَامَ لَيْلَهُ”
“اگر کسی شبها را نخوابد و عبادت کند و مرتب به نماز بایستد”.
✨ “وَصَامَ نَهَارَهُ”
“و روزها هم روزه بگیرد.”
✨”وَ تَصَدَّقَ بِجَمِيعِ مَالِهِ”
“همه اموالش را هم در راه خدا بدهد!”
✨ “وَ حَجَّ جَمِيعَ دَهْرِهِ ”
“تمام عمرش را هم هر سال حج به جا بیاورد.”
امّا
✨”وَلَمْ يَعْرِفْ وَلاَيَةَ وَلِيِّ اَللَّهِِ فَيُوَالِيَهُ”
ولایت، آن اطاعت و سرپرستیِ ولیّ خدا، امام زمان (علیهالصّلوةوالسّلام ) را نشناسد و برایش شناخته شده نباشد؛ یعنی شناخته شده که است؛ اینها را همه در عالم قبل خدایتعالی اتمام حجت کرده است. ولی اینکه نمیشناسد؛ یعنی نمیخواهد که بشناسد! چون بشناسد باید حرف گوش کند و حرف گوش دهد باید دست از هواهای نفسانیش بردارد.
📚اگر ولایت امام زمانش را نشناسد که بیاید خودش را تحت تربیت او قرار بدهد،
✨”وَ یَکُونُ جَمِیعُ أَعْمَالِهِ بِدِلَالَتِهِ إِلَیه”
تمام اعمالش باید توسّط حجت خدا امضاء شود و تا قیامت این قانون خدا است.
🍃معنای وجود حجت خدا در میان مردم این است که خدای تعالی میگوید: اعمال بندگانِ من باید به امضاء ولیّ من برسد تا او امضاء نکند، من هیچ چیز از شما قبول نمیکنم.
اگر بگوییم : خدایا، برای چه او باید امضاء کند؟ تو که بر همه چیز توانا هستی، تو که همهٔ صداها را میشنوی، تو که همه چیز را میبینی، نیاز نداری به اینکه مثلاً ما به واسطه آن نمایندهات با تو ارتباط برقرار کنیم. خودمان خصوصی با تو ارتباط برقرار میکنیم.
خدای تعالی پاسخ میدهد: نه، من میخواهم از طریقی که میخواهم اطاعت بشوم، نه از طریقی که شما تعیین میکنید چون وقتی شما تعیین کنید، خودتان را عبادت کردهاید نه من را.
🍀وقتی شما تعیین کنید پس فردا چیزهای دیگر را هم به جهل خود تعیین خواهید کرد و عالم را به فساد خواهید کشاند و لذا در کلام مبارک خود میفرماید:
«ولو اتبع الحق اهوائهم لفسدت السموات والارض و من فیهن؛
:واگر خدای حق بخواهد از خواستههای مردم پیروی کند، قطعا آسمانها و زمین و هرکس در آنها است فاسد می شود».
نظام خلقت اقتضا می کند عالم به وجود امام (علیه السلام) وابسته و نیازمند باشد، به علم او، به عصمت او، به قدرت مافوق تمام قدرتهای او، تا همه از او اطاعت کنند و امورشان با راهنمایی او به سامان برسد و لذا می فرماید:
✨”وَ یَکُون جَمِیعُ أَعْمَالِهِ بِدَلَالَتِهِ إِلَیه؛
: تمام اعمالش باید با دلالت و راهنمایی آن حجت خدا باشد”.
این قانون خداست و غیر از این را کسی بخواهد بگوید و زیر بار نرود، فقط تکبر است.
☘️برای چه ابلیس سجده به حضرت آدم (علینبیّناوآلهعلیهالسّلام) نکرد؟
🖌 برای همین مسئله بود. اصلاً اصل سجدهی به حضرت آدم به خاطر چهارده معصوم (علیهمالسّلام) بوده. چون از نسل حضرت آدم (علینبیناوآلهعلیهالسلام) بَنا است بیایند، اصلاً خودِ ذرّاتی که بدنِ ائمه (علیهمالسّلام) را تشکیل میدهد، آن ذره اولیهاش و همهٔ نسل حضرت آدم را که خدا میخواست آن موقع در صلب حضرت آدم (علینبیّناوآلهعلیهالسّلام) قرار بدهد، تمامش را در این آسمان، خدا به او نشان داد. حتی خداوند به او نشان داد که اینها مختلف هستند. بعد خدای تعالی در صُلب حضرت آدم (علینبیّناوآلهوعلیهالسّلام) نسل حضرت آدم را قرار داد که ائمه (علیهمالسّلام) هم در آن نسل هستند.
لذا سجده به حضرت آدم بهخاطر معصومین (علیهمالسّلام) بود که حضرت آدم نماینده آنها بود. نمایندهی جلوتر بود، چون تمام انبیاء قبل از پیغمبر اکرم، (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)
نمایندگان رسول خدا و اهل بیت (علیهمالسلام) بودند که جلوتر بیایند، جهان را آماده تشریف فرمایی چهارده معصوم (علیهالسلام) کنند.
📚 ابلیس هم که سجده نکرد، به خاطر تکبّرش بود.
✨أبَىٰ وَاسْتَكْبَرَ… (بقره/٣۴)
اِبا کرد…
یعنی قبول نکرد، نپذیرفت. چرا؟!!
چون مرض استکبار داشت.
استکبار؛ یعنی خود بزرگبینی، استکبار بابِ استفعال است، طلب است؛ یعنی طلبِ بزرگبودن برای خودش کرد؛ یعنی خودش را با اینکه بزرگ نبود، بزرگ دانست و این خلافِ حقیقت بود، به خاطر همین.
✨ما کَانَ لَهُ عَلَی اللهِ حَقٌ فِی ثَوَابِهِ وَ لَا کَانَ مِن أهلِ الإیمَانِ
🍀کسی که امام و حجت خدا را نمیشناسد – و در حقیقت بخاطر آزاد بودن در اجرای هواهای نفسانیاش نخواسته که به مقام او اقرار و از او اطاعت کند – هیچ طلبی از خدا ندارد و آدم باایمان هم حساب نمیشود.
شخصی که اینگونه بوده؛ حتی شبها دائم نماز میخوانده، همه روزها روزه میگرفته و همهٔ اموالش را هم در راه خدا داده، همهٔ عمرش هم حج بهجا آورده است.
🖌حتی در روایاتی که اهل سنّت هم نقل کردهاند، این معنا با شدت بیشتری نقل شده است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) خطاب به امیرالمؤمنین (علیه السلام) میفرمایند: اگر شخصی به قَدر عمرِ نوح عمر بکند؛ [یعنی مثلاً نزدیکِ هزار سال یا ٢۵٠٠ سال؛ چون عمر حضرت نوح نقل شده است که ٢۵٠٠ سال بوده که ٩۵٠ سالِ آن فقط قومش را تبلیغ میکرده است]،
یعنی مثلاً حداقل هزار سال، دوهزار سال هم روزها روزه باشد و شبها تا صبح نماز بخواند و بقدر کوه احد طلا در راه خدا انفاق کند و هرسال حج برود و در سعیِ بین صفا و مروه هم مظلومانه او را بکشند، اما ولایت تو ای علی جان را نپذیرد، خدا او را بر دو سوراخ بینیاش در جهنّم میاندازد»
چرا؟ چون باد در دماغش میاندازد، به خاطر همین میفرمایند: بر دو سوراخ بینیاش او را در جهنم میاندازد چون آدم از دو سوراخ بینیاش باد تکبر در دماغش میاندازد و مردم هم میگویند: فلانی باد در دماغش است.
☘️لذا امام (علیه السلام) میفرمایند: چنین شخصی نه حقّی بر خدا دارد، و از اهل ایمان هم شمرده نمیشود؛ یعنی مؤمن حساب نمیشود.
مؤمن کسی است که به دوازده امام (علیهم السّلام) اعتقاد داشته باشد و زیرِ بار اطاعت آنها برود.
🍃انشاءالله خدای تعالی ما را با امام زمانمان آشنا کند.
این روایات نور هستند، قلب را روشن میکنند. انسان اگر تکبّر در دلش نباشد و تسلیم حق باشد، خدای تعالی به وسیلهٔ کلماتِ ائمهٔ اطهار (علیهم السّلام)، او بر ریل سعادت قرار میدهد و بوسیله دعاهای نیمهی شب حضرت بقیه الله ارواحنافداه
پشتیبانی و حمایت میکند و به او میفرماید:
✨هیچوقت نترس که به عقب برگردی!
✨تو فقط مطیع باش!
✨بنده باش!
✨و حرفگوشکن امام زمانت باش!
✨قلبت تسلیمِ آن حضرت باشد چون معدن علم و خزانهدار حکمت پروردگار است و همه عالم به علم او نیازمندند.
آنوقت من تو را به بالاترین کمالات میرسانم.
✨و اَسْئَلُهُ أَنْ یُبَلِّغَنیِ الْمَقامَ الْمَحْمُود لَکُمْ عِنْدَاللّهِ
«از خدا میخواهم که من را به مقامِ پسندیده، مقامِ محمود برساند».
☘️یعنی رسیدنِ به مقام محمود، همین کلمه است که امام (علیه الصّلوة والسّلام) فرمودند: قلّهٔ هر چیز، درِ هر چیز، کلیدِ هر چیز، شناخت امام و اطاعت از او است.
✨و صلّی الله عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرینَ✨
٢۴ ربیعالثانی ١۴۴٠
٩٧/١٠/١١
حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی حفظه الله تعالی
حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی آموزه های حجت الاسلام علیرضا نعمتی