🧡مؤمنینی که عملشان عمل صالح است یعنی دائماً برنامهشان این است. توجه داشته باشید ما «عَمِلُوا الصَّالِحَات» را اینطور نباید معنا کنیم که ایمان بیاوریم و عمل صالح انجام دهیم که فکرمان برود روی اینکه مثلاً چند تا کار خیر هم انجام دهیم. بعضی یک طوری میگویند ایمان بیاوریم و عمل صالح انجام بدهیم که یعنی مثلاً زندگیمان را میکنیم، یک سری کارهای خیر و شایسته هم انجام میدهیم.
در حالی که کلاً باید عملت عمل صالح باشد یعنی خوابیدنت هم عمل صالح باشد، نان خریدنت هم عمل صالح باشد، جارو کردنت هم عمل صالح باشد، مرزداری کردنت هم عمل صالح باشد، جنگ کردنت هم عمل صالح باشد، رانندگیات هم عمل صالح باشد، حرف زدنت با اعضاء خانواده هم عمل صالح باشد. اصلاً کلاً عملت عمل صالح باشد چون
✨«قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ؛ (اسراء/٨۴)
: به آنها بگو هر کس یک عملی انجام میدهد، عملش را براساس شاکلهاش انجام میدهد».
🔸یعنی چه؟
یعنی از کوزه برون تراود هر آنچه در اوست.
هر عملی که شما انجام میدهید، همینطوری نیست که در خیابان افتاده باشد و از سر راه برداشته باشی. ریشه هر عملی در وجودت است.
در روایت است که
✨” إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ؛
: هر عملی که شما انجام میدهید بر اساس نیتی است که انجام میدهید”.
✴️نیت یعنی چه؟
یعنی هدفگذاری و انگیزه.
به چه دلیل شما فلان عمل را انجام دادی؟
من سادهترین کارها را میگویم که عادیترین کارهایت باشد.
به چه دلیل مثلاً غذا پختی؟ انگیزهات برای پختن غذا چه بود؟
خانمی که مثلاً غذا درست میکند، بچهاش را رسیدگی میکند، آقائی که مثلاً میرود بیل میزند، پای کامپیوتر مینشیند، در اداره جواب ارباب و رجوع را میدهد. هر کسی هر کاری انجام میدهد. طلبه است درس میخواند، طلبه است مثلاً چند سال درس ادبیاتِ عرب میخواند، چند درصد ربط به قرآن داشته باشد. زبان عربی را دارد یاد میگیرد، مأمور شهرداری مثلاً خیابان را جارو میکند.
ما اگر میخواهیم به این آیه عمل کنیم و عملمان عمل صالح باشد یعنی همان جارو کردن خیابان یا جارو کردن خانه یا کارهای دیگر باید وصل شود به یک شاخهای در وجود شما که درختش در وجود شما باشد و درختش درخت طوبی باشد. درخت طوبی از بهشت روئیده است.
🖌یک روایت بسیار مفصلی است در تفسیر امام حسن عسکری (عليهالسّلام) که در مفاتیحالجنان یک قسمتش را مرحوم آقا شیخ عباس قمی در فضیلت ماه شعبان آورده که خودش یک بحث مفصلی است که طوبی درختی است که اساسش در بهشت از خانه پیغمبر و امیرالمؤمنین و خانه زهرای اطهر (علیهمالسّلام) روئیده و شاخههایش به دنیا آویزان است.
مثلاً یک شاخهاش نیکی به پدر و مادر است، یک شاخهاش مثلاً خوب صحبت کردن است، یک شاخهاش مثلاً نماز خواندن است، یک شاخهاش روزه گرفتن است، همینطور کلیه کارهای خیر و اعمال صالح، شاخههای درخت طوبی هستند.
🍂البته از آن طرف هم درخت زقوم داریم که از جهنم بیرون میآید و معلوم است از منزل چه کسی درمیآید. از منزل دشمنان علیبنابیطالب (علیهالسّلام)، از محل عذاب دشمنان علیبنابیطالب و حضرتزهرا (علیهاالسّلام) درمیآید.
آنها مثَل تمام رذایل هستند. آن درخت زقوم
✨«إِنَّ شَجَرَتَ الزَّقُّومِ؛ (دخان/۴٣)
✨«طَعَامُ الْأَثِيمِ» (دخان/۴۴)
«درخت زقوم، غذای آدم گنهکار است».
🔶آن درخت از آنجا درآمده و شاخههایش هم در دنیا آویزان است. یک شاخهاش مثلاً بدرفتاری با پدر و مادر است، یک شاخهاش ترک نماز است، یک شاخهاش ترک روزه است، یک شاخهاش فحش دادن است و همینطور کارهای بد، شاخههای درخت زقوم هستند.
حالا عملی که شما انجام میدهید یا باید میوهٔ درخت طوبی باشد، یا میوهٔ درخت زقوم.
نیتی که شما دارید، تعریفش میکند.
عمل صالحِ شما، وقتی عمل صالح است که از ریشهٔ معرفت و محبت امیرالمؤمنین و حضرت زهرا (علیهاالسّلام) روی شاخهٔ درخت طوبی روییده باشد.
یعنی سلام که میکنید، این سلامِ شما میتواند میوه درخت زقوم باشد، میتواند میوهٔ درخت طوبی باشد.
✴️از کجا میفهمیم که میوه کدام درخت است؟
از نیت و از هدفی که شما از این سلام کردن داشتید.
یک وقت سلام میکنی، نیتت این است که این ظالم، این طاغوت به تو پول بدهد. کُرنش میکنی در برابر یک آدمی که مالک پول و ثروت دنیا است که مثلاً حقوقت را قطع نکند.
شما میتوانید خیلی از سلامها را در نظر بگیرید که سلامِِ با نیت بد باشد. ظاهرش سلام است ولی باطنش گندیده و پوسیده است و نیتِِ بدی پشتش است.
آدم میتواند به یک نفر کمک کند، مثلاً صد هزار تومان پول به یک نفر بدهد. اینکار، ظاهرش عمل صالح است ولی باطنش میتواند عمل صالح باشد، میتواند نباشد. باید ببینی نیتت، چه بوده.
مثلاً یک وقت میخواهی این صد هزار تومان را بدهی ولی نیتت رشوه دادن بوده. ظاهرش کمک بوده به یک فرد ولی نیت، رشوه دادن بوده. عمل صالح نبوده است، کمک نبوده است.
📙خیلی از کارها را زن و شوهرها انجام میدهند، ممکن است ظاهرش صالح باشد ولی باطنش صالح نباشد.
غذا میخورم برای اینکه قوی بشوم و بروم به جنگ کسی که با من درگیر است. غذا میخورم که بروم مسافرتی که پدر و مادرم از آن ناراضی هستند که سفرِ معصیت است و نمازم را باید در سفر معصیت و سفر گناه، تمام بخوانم. میروم فلان جا که گناه کنم.
عمل من، میوه درخت طوبی است یا میوهٔ درخت زقوم است؟
✨«يُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ؛ (کهف/٢)
: بشارت بده به مؤمنینی که عملشان عمل شایسته است».
یعنی عملی است که امیرالمؤمنین و آقا امام زمان (علیهاالسّلام) لبخند میزنند و راضی هستند از آن.
✨«أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا»
و این عملِ من هم گم نمیشود.
شما در دنیا به اعمالتان هیچ دسترسی ندارید. روزهای گذشته، عملتان چه شد؟
هیچ دسترسی به آن ندارید و گذشته است. آینده هم که هنوز نیامده.
ادامه دارد…
شوال ۱۴۳۷
مرداد ماه /۱۳۹۵
حجتالاسلام والمسلمین علیرضا نعمتی حفظهاللهتعالی
حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی آموزه های حجت الاسلام علیرضا نعمتی