شرح سوره مبارکه توحید جلسه ۱۰

أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيم

📚صحبت دربارهٔ سورهٔ مبارکهٔ «قُل‌هُوالله» بود. دربارهٔ وحدانیّتِ خداوند و این ذکرِ شریفِ “یَا‌هُو یَامَن‌ لاَهُوَ اِلا‌َّهُو”

☘️خدای تعالی در سورهٔ مبارکهٔ «بقره» می‌فرماید:

«اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ»

«آیت‌الکرسی» که فضیلت بسیاری دارد.
ان‌شاءالله بر آن مداومت داشته باشیم، که اگر شبها انسان یک‌بار آن را بخواند «یک‌ مَلَک» و اگر دوبار بخواند «دو‌ مَلَک» او را تا صبح محافظت می‌کنند و … فضائل بسیار دارد.

🌱در آیت الکرسی می‌گوئیم؛

«اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ؛
لاَ تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَ لاَ نَوْمٌ؛
لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ…»
تا….وَ هُوَ العَلِیُّ العَظیِم»؛

بعد دارد‌ که:
«اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ…»

🖌ارتباطِ این‌ دوتا با هم این است که خدای تعالی می‌فرماید:
“اگر می‌خواهید به این حقیقتِ توحید برسید باید تحتِ ولایتِ من و سرپرستیِ من و تربیتِ من قرار بگیرید که شما را از «ظلمات» به سوی «نور» خارج کنم.”

«اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ…»

که در جلسات‌ِ قبل و جلسهٔ قبل عرض کردیم که؛ اگر می‌خواهیم به آن «مقام توحید» برسیم که مقامی‌ است که انسان با خدای‌تعالی از لحاظِ صفاتی باید یکی شود. که البتّه مقامِ بلندی است که با آنچه‌ که ما در اَذهانمان است خیلی فاصله دارد. ولی به اندازه‌ای‌ که بتوانیم و تلاش کنیم و هماهنگ باشیم و خواستِ خدا خواستِ ما شود.

☘️در روایت دارد که فضیلتِ سلمان(علیه‌السّلام) به این بود که‌ امام(علیه‌الصّلوة‌والسّلام) می‌فرمایند:

” اگر من زیاد از سلمان یاد می‌کنم، به خاطر این است که سه خصوصیت داشت. یکی که مهمترین آنهاست این بود که:

“ایٖثَارُهُ هَویٰ اَمِیرَالمُؤمِنین عَلی هَویٰ نَفْسِهِ”
یعنی:”خواسته‌های امیرالمؤمنین(علیه‌الصّلوة‌والسّلام) را به اصطلاح ایثار می‌کرد بر خواسته‌های خودش؛ یعنی دیگر خواستهٔ خودش مطرح نبود.”
این همان «مقام توحید» است.

📚 فضیلت سلمان در این بود که خواسته‌های امیرالمؤمنین (علیه السلام) را ایثار می‌کرد بر خواسته‌های‌‌‌ خودش.
یعنی دیگر خواسته خودش مطرح نبود.
این همان«مقام توحید»است.
✨هرچه مولای من می‌خواهد.
✨هرچه امام زمان (علیه السلام) من می‌خواهد.
من اصلاً مطرح نیستم که بخواهم مثلاً بگویم من چیزی می‌خواهم.
اصلاً قرار نیست مطرح باشم،

✨«وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَىٰ»✨(نازعات/۴۰)

کسی که خدا را بشناسد مثلاً می‌گوییم :

✨«قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» ✨

یعنی آن‌قدر شناخت باید عمیق شود، که دیگر انسان در فکر او نباشد که من چه می‌خواهم و مقام توحید یک مقامی است که انسان مثل دست می‌شود برای مولای خودش.
زبان می‌شود، دست می‌شود.
مثال آن نیز در روایات به همین اعضاء بدن زده شده است.

✨«عَبْدی اَطِعْنی»✨

که ای بنده من،
«تو من را اطاعت کن»،
برای همه هم هست، هرکسی که می‌خواهد انسان درستی شود باید بنده و مطیع باشد.
بنده من! تو من را اطاعت کن، نگفته است به علما، به اهل علم، هر کسی که می‌خواهد بنده خدا باشد، هرکسی که با خدا عهد بندگی بسته است که؛

✨«أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ ۖ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ»(یس/۶۰)

ای بنی آدم! یعنی تمام بنی آدم می‌توانند به این مقام برسند؛ یعنی شمر هم اگر از امام حسین (علیه السلام) بپرسد من هم می‌توانم به مقام توحید برسم؟ حضرت جواب به او می‌دهند: بله!
منتها او نخواسته به آن مقام برسد.
🍀ای بنده من! تو دستت را به دست من بده،
من را اطاعت کن، حرف گوش کن من باش، بالأخره ما این عمر دنیای تو را برای همین گذاشته‌ایم ‌.
مثل یک دانش‌آموزی که به مدرسه می‌رود مدت ده دوازده سال تحصیل او در مدرسه برای این است که دیپلم خود را بگیرد.
ما هم مدت تحصیلمان در این دنیا، همین عمر دنیایمان است که آن دیپلم بندگی را بگیریم.

✅ انسان که بنده شود، خدای تعالی می‌فرماید: حالا تو بنده‌ی من و در اختیار من هستی، تو من را اطاعت کن تا من تو را مَثَل خودم قرار دهم.
دو تا روایت دارد؛ یکی این‌که “مَثَلِ “من شوی؛
من به چیزی بگویم باش موجود می‌شود، تو هم به چیزی بگویی باش موجود می‌شود.*این یکی؛
یکی هم این‌که خدای تعالی می‌فرماید: بنده من، با نوافل(نمازشب و نافله‌های روز) مُدام به من نزدیک می‌شود…

♻️ خدایتعالی می‌فرماید: بنده من، پیوسته با نَوافِل به من نزدیک می‌شود تا آنجا که من؛
✨« گوشِ»اوبشوم،
✨ « چشمِ »او بشوم،
✨« زبانِ »او بشوم.
این همان «مقام توحید» است، یعنی همان‌طور که به ائمهءاطهار (علیه السّلام ) می‌گوییم :
« یدالله »،
« عَینُ الله »،
« اُذُنُ الله »،
ما هم بواسطه ائمه‌اطهار(علیهم السّلام)می‌شویم ،یَدِآقا امام زمان (صلوات الله علیه)، که می‌شوند همان«یَدالله» .
چشمِ آقا امام زمان (صلوات الله علیه)، «عَینُ الله» می‌شویم ،
به این مقام، انسان می‌تواند برسد.

☘️یعنی یک بنده ی سالمِ با صفاتِ خوبی می شود، کاری که انجام می‌دهد، اگر آقا امام زمان (صلوات الله علیه) هم باشند، همان کار را انجام می‌دهند.
همان توصیه‌ای که حضرت ولیعصر (صلوات الله علیه) به مرحوم «آیت الله سیّدمحمدباقرِمُوَحِدابطحی»
فرمودند:
در عالم رویا، حضرت ولی‌عصر (صلوات الله علیه) به ایشان فرمودند:
✨«عَمَلَتْ را، عَمَلِ امام زمان قرار بده»
یعنی؛ الان دارید مثلاً هرکاری می کنید، هرکاری؛ رانندگی می کنید، غذا می خورید، با هر کسی مثلاً صحبت می‌کنید، همین کارهای روزمره، فکرکنید که اگر آقا امام زمان (صلوات الله علیه) اینجا بجای شما بودند، در کنار شما بودند، آیا این کار را می کردند، این حرف را می‌زدند، این نگاه را می‌کردند، این سکوت را را می‌کردند یا نه!؟
اگر انجام می دادند، چطوری آن کار را انجام می دادند؟!

⭐️اگر آقا امام زمان (صلوات الله علیه) بودند آیا این‌طور
صحبت می کردند با همسرشان!؟
اگر آقا امام زمان (صلوات الله علیه) بودند، تُنِ صدایِشان اینطوری بود،
داد می کشیدند؟!!
این ها غفلت‌هایی است که ما معمولاً داریم، مخصوصاً در مشاجراتِ خانوادگی؛ مثلا زن و شوهری که با هم بحث می‌کنند،
چون از همه جا راحت تر هستند، کسی نیست که بخواهند ملاحظه اش را بکنند، آنجا بیشتر صفاتِ درونشان بیرون می‌ریزد.
چون خودِشان هستند و خودِشان و لِذا اگر صفاتِ بدی در آنها باشد، بیشتر آشکار می‌شود ، مثلاً عصبانی بشوند.
خب در همین جا که انسان درونش را بیرون می‌ریزد، فکر کند اگر حضرت اینجا بود و با همسرشان می‌خواستند صحبت کنند، آیا این طور صحبت می‌کردند؟!
یا حضرت زهرا (سلام الله علیها) می خواستندبا همسرشان آقاامیرالمؤمنین علی(علیه السّلام) صحبت کنند چطور صحبت می کردند؟!

🖌 این تمرینات را به ما سفارش کردند،اگر می‌خواهیم به «مقامِ توحید» برسیم، خیلی کار دارد،
نمی گویم به این سادگی است که ما می‌گوییم و یک دفعه هم می‌شود، شاید سی سال یا چهل سال زمان ببرد، تا اگر کسی تازه «درس خوان» باشد و «جدّی» باشد و «پیگیر» باشد، زمانِ زیادی را می‌برد تا بتواند به«مقامِ توحید»برسد.
یعنی فکرنکنید یک مقامِ خاص و پیچیده ای است، نه؛
باید یکی بشویم،
✨«عَمَلَت عَمَلِ امام زمان(صلوات الله علیه)باشد».

بعد هم از آن بالاتر برود، یعنی از«مقامِ بندگی»بالاتر برود، نَفْسَت از «مُخلَصین»بشود، که «همه‌ی وجودت وقفِ حضرت بشود»، چیزی نداشته باشید که برای غیرِ امامِ زمان (صلوات الله علیه) باشد.

این ها را همه‌ی شما که می‌شنوید، تشویق می شوید، ولی تشویق های این طوری مثلِ تشویقی است که به بچهّ ها می‌کنند، از خودم تا شما فرق نمی کند، به او می‌گویند :
مثلاً برو به مدرسه تا دکتر شَوی.

او روزِ اوّل که از مدرسه می آید، می‌گوید مامان و بابا من دکتر نشدم، من چطور باید دکتر بشوم !؟!

این یک روز تا بیست سال زمانی است که این باید طی بکنند تا دکترایش را بگیرد،
چقدر فرق و چقدر فاصله است….

📚 ببینید یک روز مثلاً تا بیست سال زمانی که این دانش آموز باید طی کند تا دکترایش را بگیرد، چه‌قدر فرق است؟! چه‌قدر فاصله است؟! حوصلهٔ این بچه الان اجازه نمی‌دهد که شما الان بیست سال را برایش تشریح کنید. فقط باید تشویقش کنید، شکلاتی به او بدهید، اسباب‌بازی بخرید، به او می‌گویید: پسرم همین‌طور باید مدرسه بروی، فردا هم بروی، پس‌فردا هم بروی، کم‌کم معلّمت می‌گوید چه‌طوری دکتر میشوی و کم‌کم مطلب را برایش جا می‌اندازند.

☘️ ما هم همین‌طور هستیم، تا بیاییم از خواب غفلت بیدار شویم و به مدرسهٔ اهل بیت (علیهم السّلام) برویم؛ بِالْکُل دست از گناه شسته و توبهٔ نصوحی کنیم که تازه، این مِثلِ پیش‌دبستانی می‌شود.
بعد از آن وارد اوّلین کلاس و مرحلهٔ سیر و سلوک که آب بابای زندگی را می آموزند بشویم.
حالا تا این دانش آموز یا سالک الی الله، برسد به آنجایی که همهٔ صفاتش با امام زمانش یکی شود خیلی کار دارد، خیلی.

🖌هدف توحید و یکی شدن صفات ما با امام زمانمان است.
خُب ما می‌خواهیم به یک جایی برسیم که هیچ خدایی در قلب ما حکومت نکند. مثلاً تکبر و خودبزرگ بینی، یک خداست، من خودم را بزرگ ببینم چون بزرگ می‌بینم در نفسم؛

✨ «إِن فِی صُدُورِهِمْ إِلَّا کِبْرٌ مَّاهُم بِبَالِغِیهِ» (غافر/۵۶)

دربارهٔ روی‌گرداندن از ولایت امیر المؤمنین (صلوات الله علیه) خدای تعالی در قرآن کریم می‌فرماید که:

«این‌ها در سینه‌هایشان خودبزرگ‌بینی هست که به آن نمی‌رسند»؛
یعنی طرف این‌قدر خودش را بزرگ می‌کند که من کِیَک هستم، کِیَک هستم، بقیّه باید به من احترام بگذارند، در این خط می‌رود، حالا اگر میدان داشته باشد مثل صدام، یزید، معاویه، این‌ها… می‌شود، اگر میدان نداشته باشد، می‌شود همین آدم‌هایی که حالا یک تکبری در وجودشان هست به اطرافیانشان، به زیردستانشان یک ظلمی می‌کنند و زور می‌گویند.

☘️ این خودش یک خداست. در نفس انسان ٧۵ تا بت و خدا می‌تواند شکل بگیرد، کبر، حسادت، بخل، طمع، ریاست، دنیاطلبی، بی‌توجّهی به نماز، بی‌احترامی به والدین، همین‌طور همهٔ آن ٧۵ صفتی که لشکرهای جهل هستند.
چرا می‌گوییم هر کدامشان خدا هستند؟ برای این‌که مثلاً تکبر می‌گوید که تو الان نمی‌خواهد سلام کنی، تو سلام کنی کوچک می‌شوی، الان سلام‌کردن را از تو گرفت.
خدا می‌گوید: سلام کن، سلام تو را بالا می‌برد، تکبر می‌گوید سلام نکن تا بالا بروی، درست برعکسش است.
این یک خدای دیگر است که ذهن جاهل ما آن را ساخته و الان در این لحظه – که داری تکبر میکنی – به جای خدای حقیقی به تو حکم می‌دهد و تو اگر به حکم این تکبر عمل کردی، او در این لحظه خدای تو می‌شود.

✨ «أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ» (جاثیه/٢٣)

خدای تو آن خواستهٔ نفست شد.
ببینید به همین راحتی، ما خدایان متعددی داریم که از آن‌ها اطاعت می‌کنیم. خیلی هم زیاد هستند، یکی حسود است، یکی سوءظن دارد وو…
گاهی انسان دهها خدا دارد…

📚بخل به انسان می‌گوید نه نمی‌خواهد این پول را بدهی؛ برای چه می‌خواهی خمس بدهی؛ می‌خواهد برای خانواده‌اش پولی هزینه کند، بخل می‌کند؛ یا مثلا در سلام کردن بخل می‌کند که روایت دارد که:
« أَبْخَلَ اَلنَّاسِ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلاَمِ؛ بخیل‌ترین مردم کسی است که سلام نکند».
سلام که خرجی ندارد، سلام کن.
روایت است که سلام را آشکار کنید، بلند و واضح بگویید:‌‌سلام علیکم.

🖌تمام این دستورات و سفارشات که ما داریم از ناحیه پروردگار، توسط ائمه اطهار (علیهم السلام) که ما به عکس عمل می‌کنیم، به‌خاطر این است که آن صفت تکبر یا بخل یا حسادت یا هر صفت دیگری از این ۷۵ صفت رذیله، به ما فشار می‌آورد تا یک حرفی را بزنیم، مخصوصا خانم‌ها که محیط‌شان چون آرام و مناسب و آماده برای حرف زدن و درد دل کردن است، همین حرف زدن انسان را به غیبت و گناهان زبانی می‌کشاند و لغزش‌گاهشان می‌شود.

☘️همین که با خودش می‌گوید طاقت ندارم دیگر، باید این حرف را بزنم و اگر نزنم روی دلم می‌ماند، حالا مثلا غیبت است آبروی کسی دارد می‌رود، حرمت یک مومنی با این حرف زیر سوال می‌رود، این صفتی که این فرد دارد (مثلا سوءظن یا حسادت) می‌شود یک خدا، یعنی به همین راحتی بت پرستی حقیقی در درون ما شکل گرفته که باید مثل حضرت ابراهیم (علیه السلام) یک تبر برداریم و شروع کنیم خرد کردن بت‌هایی که اطاعت‌شان می‌کنیم.
💫خرد کردن این صفت یا بت درون نفس هم کار می برد و با یکی دو تبر زدن این بت‌ها نمی شکنند و خرد نمی‌شوند و باید با یک صبر و استقامتی این کا را انجام داد.

💫خواسته‌های نفس انسان وقتی با خدا هماهنگ نباشد این یک بت است حالا می‌خواهد اسم آن را بت نگذاریم، بالأخره جای خدا بر زبان تو، بر چشم تو وسایر اعضاء بدنت حکم می‌رانند.
آن لحظه‌ای که خدا می‌گوید به این صحنه نباید نگاه کنی، وتو به دستور نفس یا نفس و شیطان باهم به آن تصویر نگاه میکنی، گویا در آن لحظه به نفس و شیطان سجده کرده‌ای.
الان که دیگر در موبایل‌ها این چیزها زیاد است یک دفعه یک کانالی می‌آید، خیلی جذاب است و شیطان یک جوری افراد این کانال را تحت فرمان خودش دارد که به آن جذابیت بدهند که شما بروی و یک نگاه کنی.
می‌گویی حالا بروم یک نگاهی کنم، همان که می‌روی یک نگاه کنی با این‌که انگیزه صحیحی نداری برای رفتن در آن کانال، فرض کن کنجکاوی حالا هست، همان لحظه چشمت یک لحظه مورد اصابت تیر شیطان قرار می‌گیرد، آن لحظه او دارد بر تو خدایی می‌کند، خب این، با «لا اله الا الله» منافات پیدا می‌کند، یعنی «لا اله الا الله» که گفتی، این‌جا خاصیت نداشته و بکار نیامده؛ چون تو می‌گویی:
✨«قل هو الله احد»✨
یعنی خدا می‌فرماید: تو بگو الان خدای دیگری من برای خودم درست نکرده‌ام و خدای من تک است و تک است و مانند و نظیر ندارد.

این‌ خداهای ساختگی را کنار بگذار، ببین چقدر راحت می‌شوی.
البته بعنوان خدا به این صفات رذیله هیچیک از ما عقیده نداریم، اما در عمل بجای اینکه حرف خدا را گوش کنیم، حرف آن صفت تکبر یا سوءظن وو… را گوش می‌دهیم و خدا به ما اعتراض می‌کند که مگر تو با من عهد نبستی فقط حرف مرا گوش کنی و از شیطان و نفس اطاعت نکنی و این اطاعت همه‌ی نفعش برای خود تو است و من نیازی به آن ندارم.

🖌این گونه می‌شود با زحمت و تلاش در میدان عمل، به توحید حقیقی رسید، توحیدی که این همه فلاسفه در آن مانده‌اند و حرف‌هایی می زنند که آخر هم به جایی نمی‌ رسد.
✨ولی ما با راهنمایی اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) اگر این بت شکنی‌مان هم سال‌ها طول بکشد باید کار کنیم تا این خدایان را همه را که شکستیم دیگر خدای دیگری نباشد، یعنی هیچ صفت رذیله‌ای در ما نباشد که آن جای خدا به ما دستور بدهد، آن وقت
✨«قل هو الله احد»
✨یا «یا هو یا من لا الا هو»
✨یا«لا اله الا الله»
این می‌تواند خدا به ما بگوید، بارک الله تو درست می‌گویی.
و این است معنای
✨«قولوا لا اله الله تفلحوا»

بگویید فقط او خدا هست، رستگار می‌شوید، چون تو را می‌برد در یک وادی که شروع کنی با این خداها جنگیدن، با این هواهای نفسانی جنگیدن ویک خدا فقط خدای حقیقی را اطاعت کنیم.

🍃وصَلَّی‌الله‌ُعَلَی‌سَیِّدِنَا‌‌‌مُحَمَّدٍوَآلِهِ‌الطَّاهِرین

١ جمادی‌الاول ١۴۴٠
١٣٩٧/١٠/١٨

حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی حفظه الله تعالی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *