حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی آموزه های حجت الاسلام علیرضا نعمتی
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ ٱلشَّیْطَانِ ٱلرَّجِیم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
در توضیح آیات سوره مبارکه یس صحبت میکردیم تا آیه چهارم که
✨«إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ» ﴿٣﴾
✨«عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ» ﴿٤﴾
این را هم در دو جلسه توضیح دادیم و اجمالاً بحث صراط مستقیم که در این آیه شریفه مطرح شده، مباحث زیادی دارد و آیات زیادی در قرآن دربارهٔ صراط مستقیم مطرح شده که انشاءالله در موقعیتهای مناسب، آن آیات را بحث خواهیم کرد. شاید هم آیاتی که در این موضوع هست را در یک مبحثی مستقلاً مطرح کنیم. چون بحث صراط مستقیم، بحث پایهای و اساسی در همهٔ مسائل اخلاقی و اعتقادی و سیر و سلوک است.
اجمالاً خدای تعالی که میفرماید:
✨«یس»
یعنی: نام شریف پیغمبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم)
✨«وَالْقُرْآنِ الْحَکِیمِ؛ (۲)
: و قسم به قرآن حکیم».
✨«إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ؛ ﴿٣﴾
: تو از مرسلین هستی».
یعنی فقط از انبیاء نیستی از انبیاء مرسل هستی.
چون انبیاء دو دسته هستند: انبیاء مرسل و انبیاء غیرمرسل.
نبی یعنی کسی که از جانب خدا به او خبر داده میشود، اینها میشوند انبیاء. بعضی از انبیاء یعنی خیلی از آنها بودند که مأمور نبودند به کسی پیامی برسانند، آنها میشدند انبیاء غیرمرسل.
اما انبیایی که موظف میشدند پیام خدا را به مردم برسانند، میشدند نبیِ مرسل.
آن وقت خدای تعالی به پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) میفرماید: تو قطعاً از پیامبران مرسل هستی و بلکه بالاترینِ آنها پیامبر اکرم است.
✨« عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ ﴿٤﴾
: تو بر صراط مستقیم هستی».
که تأویل آن، (یعنی معنای حقیقی آن) این است که ای پیامبر، تو بر همان مسیرِ صراط مستقیم هستی که خداوند هم بر صراط مستقیم است.
✨ «إِنَّ رَبِّي عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ» (هود/۵۶)
آن صراط مستقیمی که خداوند میخواهد مردم بر آن راه حرکت کنند،
فرض کنید که یک عدهای مسافر میخواهند به مقصد برسند، اینها را جمع میکنند و به آنها میگویند: راهی که ما برای رسیدن به مقصد باز کردیم، فرض کنید این جاده است. اینجا چه آن کسی که مسئولِ اصلی است و چه ماشین و چه مسافرین، همه بر آن صراط، بر آن جاده حرکت میکنند.
خدای تعالی هم در عالم هستی، اول پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) را برای اینکه با مردم حرف بزند و پیام خودش را به آنها ابلاغ کند، مبعوث کرد. انبیاء گذشته هم در همین راستا هستند و آنها هم همین مسیر را حرکت میکردند که طبق معارفی که ما از اهل بیت عصمت و طهارت (علیهمالسّلام) داریم، آنها زمینهساز تشریففرماییِ خاتمالانبیاء بودند.
🖊 به هر حال خدای تعالی بهوسیلهٔ بالاترین پیامبرش که خاتمِ انبیاء است، که بعد از او دیگر پیامبری نخواهد آمد و افضلیتِ پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) به دلیل همین خاتمالانبیاء بودنشان است. چون اگر افضل نبودند، خدا ایشان را قبل از خاتمِ انبیائی میگذاشتند که آن کسی که خاتم میشود؛ یعنی دینهای دیگر مطرح نمیشوند و فقط دین او مطرح میشود پس او فضیلتش از همه بالاتر است که تا قیامت باید دینش پابرجا باشد.
🌱آن صراط مستقیمی که خدا و پیامبر، مردم را دعوت میکنند که در آن صراط مستقیم حرکت کنند چه صراطی است؟
«آن صراط محمد و آل محمد است».
یعنی پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) و جانشینان معصومش یعنی علیبنابیطالب (علیهالصّلوةوالسّلام) و بعد یازده امام بعد از آن حضرت از فرزندانش، امام حسن، امام حسین، امام سجاد تا حضرت مهدی (علیهمالسّلام) صراط مستقیم خدا هستند که خداوند برای اینکه مردم را به بهشت برساند، فرموده:
«باید از صراط مستقیم من حرکت کنید. اگر از غیرِ صراط مستقیمِ من بخواهید حرکت کنید، راهتان گمراهی و بیراهه و سرگردانی و سقوط در جهنم است».
♻️بنابراین خداوند متعال مردم را به حرکت بر مسیر علیبنابیطالب و امامان معصوم بعد از آن حضرت تا حضرت مهدی (علیهمالسّلام) دعوت کرده.
پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) هم همینطور. یعنی ایشان هم مردم را دعوت کرده و هدایت کرده که بر راه امیرالمؤمنین (علیهالصّلوةوالسّلام) حرکت کنند که در طول این ۲۳ سال دعوتِ پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) در همهٔ ايامِ عمر شریفِ آن حضرت، مردم را به سمت علیبنابیطالب (علیهالصّلوةوالسّلام) هدایت میکردند. فضیلت آن حضرت را بیان میکردند، جانشینی آن حضرت را بیان میکردند. چه اول بعثتشان، چه آخرش که بحث غدیر خم است، چه بین اینها همیشه امیرالمؤمنین (علیهالصّلوةوالسّلام) را بر همه برتری میدانند و فضیلت میدادند و جانشین خودشان اعلام میکردند.
❇️ برای این خدا و پیغمبر، مردم را بر راه علیبنابیطالب (علیهالسّلام) هدایت میکردند که تربیتهای الهی و دستورات الهی فقط با ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) قابل تحقق است و آن حضرت دست پروردگار برای تربیت مردم هستند و هدف هم تربیت است.
✨«أَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ؛
: خداوند مربی و تربیتکننده عالمیان است».
یعنی فقط مخلوقاتِ خودش را ناز و نوازش نمیکند بلکه آنها را میآورد، در دست خودش تربیت میکند.
هدف، تربیت و پرورش دادن مخلوقات الهی است که فقط با ولایت امیرالمؤمنین و ائمه اطهار (علیهمالسّلام) انجام میشود.
📗 یعنی پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) هم که مردم را میخواهند تربیت کنند، تربیتِ پیغمبر بر اساس ولایت امیرالمؤمنین (عليهالسّلام) است.
این به این معنا نیست که امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) از پیغمبر بالاتر هستند، نه!
معنایش این است که پیغمبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) بهوسیلهٔ ولایت امیرالمؤمنین (عليهالسّلام) مردم را آزمایش میکنند که آیا مطیع پروردگار هستند یا نه؟
اطاعت خداوند، بندگی خداوند فقط با پذیرش ولایت امیرالمؤمنین (عليهالسّلام) مشخص میشود. کسی که ولایت آن حضرت را میپذیرد، از رستگاران و سعادتمندان میشود و کسی که نمیپذیرد، معنایش این است که نه حرف پیغمبر را پذیرفته و نه حرف خدا را پذیرفته است و آن «خُبْث درونی» و آن پلیدی درونی خودش را به این وسیله بیرون میریزد.
یعنی خداوند برای اینکه کسانی که تکبر دارند، تکبرشان را از درونِ نفسِ آنها بیرون بیاورد، با ولایت امیرالمؤمنین (عليهالسّلام) این تکبر را بیرون میآورد که آنهایی که تکبر دارند، مطیع و فرمانبردار نمیشوند.
✅ این اصل و اساسِ این آیهٔ شریفه است که:
«ای پیامبر، تو از مرسلین هستی؛ یعنی پیامآور برای مردم شدی و مردم را بر صراط مستقیم دعوت میکنی. خودت بر صراط مستقیم هستی، مردم را هم به صراط مستقیم دعوت میکنی».
آیهٔ دیگری است در جای دیگر
✨«وَإِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ؛ (مؤمنون/٧٣)
:ای پیامبر، تو مردم را به صراط مستقیم دعوت میکنی».
یعنی به علیبنابیطالب (عليهالسّلام) دعوت میکنی که اگر علی نباشد، تربیتهای تو محقق نمیشود و همچنین اگر امامانِ بعد از علیبنابیطالب (عليهالسّلام) نباشند، تربیتهای تو محقق نمیشود و لذا دربارهٔ مقام و جایگاه چهارده معصوم (علیهمالصّلوةوالسّلام) اینها همهشان صراط مستقیم هستند که در آیهٔ شریفه سورهٔ حمد میگوییم:
✨«اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ»
شیعه و سنّی روایت کردند که
✨” صِرَاطُ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ”
یعنی خدایا ما را به راه محمد و آل محمد (علیهمالسّلام) هدایت کن که آنها صراط مستقیم خدا هستند.
♻️ اگر کسی بر این صراط مستقیم قرار بگیرد، نجات پیدا میکند و این چهارده نور مقدس، تمامِ آن جادهٔ بهسوی خدا هستند یا در نظر بگیرید پلِ عبور بهسوی خدا هستند یا آن ریسمان متصل از آسمان به زمین هستند.
حالا هر کدام از این مثالها را بخواهیم در موردش صحبت کنیم، منظور این است که هر کدام از ائمه در زمان خودشان، صراط مستقیمِ خدا هستند.
معنایش این است که انگار صراط مستقیم را به صورت یک جاده چهارده کیلومتری در نظر بگیرید که کیلومتر اولش پیغمبر اکرم است، کیلومتر دومش علیبنابیطالب است، کیلومتر سومش فاطمهٔ زهرا است و همینطور تا حضرت مهدی (علیهمالسّلام) کیلومتر چهاردهم.
یعنی اینکه اگر کسی میخواهد به کیلومترِ چهاردهم برسد باید از کیلومتر اول عبور کند، از کیلومتر دوم عبور کند، همینطور تا به آخر برسد و کسی نمیتواند به کیلومتر چهاردهم دست پیدا کند مگر اینکه از اول، این مسیر را حرکت کند و نمیشود یکی از اینها را قبول نداشته باشد.
