شرح سوره مبارکه توحید جلسه ۴

بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمُ

📚 درباره‌ی سوره‌ی مبارکه‌ی “قُل‌هُوَاللهُ…”
آیه‌ی اوّل؛

✨«قُلْ‌هُوَ‌اللَّهُ‌أَحَدٌ»

☘️در روایت دارد از امام صادق (صلوات الله علیه) فرمودند که:
کسی که «قُلْ‌هُوَ‌اللَّهُ‌أَحَدٌ» را هنگامی که از منزلش خارج می‌شود ده مرتبه بخواند؛ پیوسته در حفظِ خدای عزّوجل و محافظت و مراقبتِ الهی است تا به منزلش برگردد.

☘️ در روایت دیگر امام صادق (صلوات الله علیه) می‌فرمایند که:
کسی که سوره‌ی «قُلْ‌هُوَاللَّهُ‌أَحَدٌ» را یک بار بخواند، مانند این است که ثلث قرآن، ثلث تورات، ثلث انجیل و ثلث زَبور را خوانده است.

☘️در روایت دیگر از امام باقر (صلوات‌الله‌علیه) فرمودند:
پدرم از پدرانش نقل کردند که؛ امیرالمؤمنین (صلوات‌الله‌علیه) به اصحابش در یک مجلس، چهارصد باب علم تعلیم فرمود، از آنچه که صلاحِ یک مسلمان در دین و دنیای اوست.

☘️ در این حدیث که به «حدیث أَربَعَ‌مأة» (چهارصد باب علم) معروف است، امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) فرمودند:
کسی که قبل از اینکه خورشید طلوع کند؛
سوره‌ی «قُلْ‌هُوَ‌اللَّهُ‌أَحَدٌ» را بخواند و همچنین «إِنَّا أَنزَلنَا…» را بخواند و آیت‌الکرسی را بخواند؛
مالش از آنچه که می‌ترسد محافظت می‌شود.

☘️ و کسی که «قُلْ‌هُوَ‌اللَّهُ…» و«إِنَّا أَنزَلنَا…» را قبل از طلوع خورشید بخواند، در آن روز گناهی به او اصابت نمی‌کند، اگرچه ابلیس تلاش بکند و بخواهد که او را مرتکب گناه کند و هنگامی که یکی از شما حاجتی دارد در طلبِ آن حاجت صبحِ اوّل وقت روز پنج‌شنبه دنبال حاجتش برود.
که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمودند:
خدایا! به امّت من در اوّل صبح روز پنج‌شنبه برکت بده و وقتی که از منزلش خارج می‌شود؛
“آیاتِ آخرِ آل‌عمران”
و”آیت‌الکرسی”
و«إِنَّا أَنزَلنَا»
و”سوره‌ی حمد (أُمُ‌الکِتاب)”
را بخواند که در آن قضای حوائج دنیا و آخرت است.
روایات باز ادامه دارد که انشاءالله در جلسه‌ی بعدی عرض خواهیم کرد.

☘️علت اهمیت فوق العاده سوره‌ی توحید:

🖌 سوره‌ی «قُلْ‌هُوَ‌اللَّهُ» علّت مهمِ اهمیّت آن، «توجّهِ به توحید» است.
از این جهت می‌گوییم «توجّهِ به توحید» که ما در اعمالمان، در افکارمان؛ «توحید» خیلی آسیب‌ دیده است!

📚در افکار و اعمالمان توحید خیلی آسیب دیده است.
اینکه رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) اوّل شروع بعثت‌شان فرمودند:

✨”قُولُوا لَاإِلَه‌إِلَّاالله تُفْلِحُوا”✨

☘️ فلاح و رستگاری انسان در گرو توحید اوست:

🖌فلاح و رستگاری بر اساس توحید است. چون به زبان ساده، هر دخالتی که غیرخدا در کار خلقت می‌کند، آن را فاسد می‌کند. این خلاف فلاح و رستگاری می‌شود.
شما می بینید مثلاً در همین محصولات تراریخته (که بحث های روز هم تقریبا در مسائل غذایی هست) چون بشر دخالت کرده، توحید در آنجا دچار اختلال شده؛ یعنی آن فرمولهای علمیِ توحیدی که خداوند در عالم خلقت، خلقت را بر اساس آن فرمولهای علمی آفریده، انسان می آید و آن فرمولها را به هم می‌زند و در حقیقت علم را با جهالت خود مخلوط می‌کند و به سلامتی خود و جانداران آسیب می‌رساند.
این دخالت جاهلانه که ممکن است با پوشش و لباس علم مطرح شود، به خاطر هواهای نفسانی که قدرتمندان عالم دارند و می‌خواهند پول بیشتری به جیب بزنند، انجام می‌شود که فساد در زمین است.
لذا آنها که دنبال سلامتی باشند و عقلشان تکان نخورده باشد، در خود همین اروپا می آیند محصولات تراریخته را از محصولات طبیعی متمایز می کنند که کسانی که عقلشان کمتر است بروند تراریخته ها را انتخاب کنند، چون خوشمزه‌تر و ظاهرش آراسته‌تر شده است.
خدای تعالی در اوایل سوره مبارکه‌ی ملک می‌فرماید:
به عالم نگاه کن! یعنی نگاهی به عالم بکن.

✨«هَلْ تَرَىٰ مِن فُطُورٍ؛ (ملک/۳)
: آیا هیچ نقص و کاستی در خلقت مشاهده می‌کنی؟»

✨«ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ» (ملک/۴)
باز هم دوباره نگاه کن.

✨«يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ؛ (۴)
: نگاهت خسته و درمانده بسویت برمی‌گردد بدون اینکه عیب و ایرادی پیدا کنی».

☘️دخالت انسان در عالم نقض توحید است:

🖌به خاطر این است که توحید در عالم خلقت، جایی که جن و انس دخالت نمی‌کنند، (حالا ما بیشتر انس را منظورمان است. جن هم که پشت قضیه هستند، انسانها را آلت دست خودشان قرار می‌دهند و دخالت می کنند)
اشکال و ایراد در کارها آن جاهایی است که انسانها دخالت کردند ولی ملائکه چون تحت فرمان هستند، نمی‌گذارند توحید به هم بخورد. فرض کنید در بارش باران، یک بارانی که می‌گیرد، میلیونها، میلیاردها قطره باران نازل می‌شود. اینها شاید در نگاه ما نگنجد. اینکه دانه دانه اینها تنظیم‌شده و روی حساب می آید روی زمین، چه دقت و نظمی دارد…

📚یک بارانی که می‌گیرد، میلیون‌ها، میلیاردها قطره باران نازل می‌شود.

مخصوصاً اوایل بارش باران می‌بینید آرام آرام که باران می‌گیرد؛ قطرات باران روی شیشهٔ ماشین را که نگاه کنید منظّم و یکسان توزیع می‌شود.
اینها تنظیم شده است. روی زمین را نگاه می‌کنید، تنظیم شده این قطرات پایین می آید و هر کدام جایِ خودش قرار داده می‌شود.
‌لذا اینها در اندازهٔ فکری ما نمی‌گنجد که چه تعداد ملائکه مثلاً می‌آیند این کار را انجام می‌دهند و این دانه‌های باران را در جایِ خودش قرار می‌دهند؟!

☘️نظم در عالم نشانه توحید است:

🖌این نظم در بارش باران که تنها یکی از میلیاردها کارهای عادی ملائکه الهی است، برای این است که آنها «توحید» را در «عملشان» تعلیم دیده‌اند. یعنی اگر بخواهند تخلّف از توحید داشته باشند، اصلا مهلت تخلف پیدا نمی کنند والا عالم نظامش بهم می ریزد و البته ابزار تخلّف از خواست خدا که «شهوت» و «غضب» باشد را خدای تعالی به آنها نداده است.
یعنی زمینهٔ تخلّف ندارند. مثل کودکان مثلاً سه یا چهار ساله که شهوت برایشان معنا ندارد که بخواهند به خاطر شهوت مثلاً یک کار دیگری بکنند. آنها (ملائکه) هم همین‌طور هستند، شهوت ندارند. حالا بچه غضب دارد ولی شهوت ندارد. لذا توحید را بهم نمی‌زنند، اجرای دستورات الهی را می‌کنند.

☘️ سوره قل هو الله ما را به توحید امر میکند:

🖌سورهٔ مبارکهٔ «قُل‌هُو‌َالله»
بخاطر این خیلی اهمیت دارد که «توحید» را حفظ می‌کند. حداقل خدای‌تعالی به ما می‌گوید که:

🌱 قائل به توحید باش.
🌱بگو خدا یکی است.
🌱نگذار خدا دو تا بشود.
🌱اگر یکی بیاید در کارهای تو مطالعه بکند، دو تا فرمانده نبیند.
🌱 یک طرفه باش؛ یا بگوید شیطان اینجاست یا بگوید خداست.
شیطان که قطعاً انحراف است، جهنّم‌ است. بگذار یک خدا…. آن کسی هم که سزاوارِ خدا بودن است خداوند تبارک و تعالی‌است.
شیطان را که نمی‌توانی خدایِ خودت قرار بدهی.
نفسَت را که نمی‌توانی خدای خودت قرار بدهی.

یعنی از نظر حقیقتِ بندگی که بخواهیم حقیقتِ بندگی را بررسی بکنیم؛ کسی که می‌خواهد کارهایش را انجام بدهد می‌خواهد ببیند چه کسی معبود او باید باشد، معبود واقعی کیست؟
مختصری که انسان فکر کند، می‌بیند حقیقتا آنکه سزاوار بندگی و عبودیت است، فقط خدای تبارک و تعالی است.
لذا خدای تعالی می‌فرماید که؛

✨«إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ؛ ( انعام/۵۷)
:حاکمیت فقط سزاوارِ خدای تبارک و تعالی است، کسِ دیگری سزاوارش نیست».

🍃پس:

✨«قُل هُوَاللهُ اَحَد»
:بگو مقام خدایی، فقط سزاوارِ خدای تبارک و تعالی است».

این را وقتی از «قول» وارد بشود، یعنی در «گفتارِ» تو وارد بشود؛ چون در گفتار هم باید صداقت در آن باشد؛ طبعاً تو خودت را می‌بَری در مسیرِ توحید.
وقتی هم که انسان در یک مسیری رفت، باید صادقانه برود. اگر صادقانه نبود خودش را مُفتَضَح کرده است.
و وقتی صادقانه باشد، عاقلانه و با علم می‌گوید:
✨«اِیّاکَ نَعْبُد؛
:خدایا من‌‌ فقط تو را بندگی می‌کنم».
راهم را مشخص کردم که فقط تو شایسته اطاعت شدن هستی چون همه چیز را تو آفریده‌‌ای و مالک همه چیز و نگهدارنده همه چیز در هر لحظه تو هستی.

📚 لذا می‌گوید :

✨ «ایّاکَ نَعْبُدُ؛ (حمد/۵)✨
:خدایا من فقط تو را بندگی می‌کنم».

☘️ «توحید قلّهٔ کار است»

🖌توحید، یعنی: یکی دانستن خدا و سپس یکی شدن از نظر اخلاق و رفتار و اعتقادات با حجت خدا.
بخلاف فلاسفه و عرفای برخاسته از مسیر تفکر فلاسفه، که نعوذبالله خدا را با همه مخلوقاتش حتی سگ و گربه یکی می‌کنند.

آنها که تابع هواهای نفسانی هستند؛ برای اینکه راه رسیدن به شهواتی که دلشان می خواهد و از سوی خدا ممنوع اعلام شده است، راهش باز و برایشان بی اشکال باشد؛ یکی از راه‌هایش این است که از لحاظ فکری بحث توحید را لوثش کنند. بگویند من و خدا ندارد! دوتایی معنا ندارد! ما با خدا یکی هستیم.
اصلاً چرا می‌روید دور کعبه می‌گردید؟! دور من بگردید! مثل بایزید بسطامی می‌گوید دور من بگردید. یا منصور حلّاج مثلاً آن حرف‌ها را می‌زد و بحث وحدت وجود را مطرح می‌کند. می‌گوید: وجود خدا با خلق یکی است.
یا محی‌الدین عربی می‌گوید که: حضرت موسی که آمد برادرش هارون را دعوا کرد، برای این دعوا کرد که چرا نگذاشتی گوساله را بپرستند! مگر نمی‌دانی خدا دوست دارد در هر شکلی بندگی شود!
☘️انحرافات فکری و عملی قائلان به وحدت وجود:

🖌این توحیدِ آنها یعنی هیچی! همه‌ی احکام کنار می‌رود. چون دیگر معنا ندارد که من و خدا دوتا موجود باشیم…
من جزئی از خدا هستم، دیگر ازدواج با محارم و نمی‌دانم هر کاری دل پلیدشان خواست، راهش هموار می‌شود.
چقدر این بدبخت و بیچاره‌ها که جرأت ندارند بگویند: بابا، ما می‌خواهیم به هر شهوتی دست بیندازیم، با مادر، با عروس، با جنس موافق، با حیوانات ووو… می‌خواهیم اینها آزاد باشد.
خب، جرأت داشته باشد و بگویند خدا اصلا مطرح نیست، یکی شدن با خدا یعنی هموار شدن راه رسیدن این شهوات، والا خدا معنا ندارد با مخلوقش یکی شود و از لحاظ عقلی و علمی حرف مزخرف و بیهوده‌ای است.
یا ابلیس را، مثلاً شیطان را بگویند که این اصلاً نگهبان و محافظ درگاه خداست، چیز بدی نیست! بعدش هم شمر؛ شمر هم بد نیست! برای اینکه امام حسین علیه السلام را کشته و این همه عزاداری بپاشده؛ این همه آدم بهشتی درست کرده، مردم می‌روند عزاداری می‌کنند و اهل بهشت می‌شوند.
پس شمر چیز بدی نیست و با این توجیهات پلید و پست نفسانی، توحید حقیقی را لوث می‌کنند.
از راه توحید وارد می‌شوند و توحید را ذبح می‌کنند.
مثل این‌که «الله اکبر» گفتند و امام حسین (علیه‌السّلام) را سر بُریدند. که در مسیری که سَر مبارک امام حسین (صلوات‌الله‌علیه) را برای شام می‌بردند، دستی روی دیوار آمد، دستی از غیب آمد برای سربازان یزیدی این مضمون شعر را نوشت که «تکبیر گفتند و تو را کشتند» ولی با «الله‌اَکبَر» گفتن، در واقع «الله‌‌اکبر» را کشتند، یعنی: «الله اَکبَر» گفتند که «الله اَکبَر» را بکُشند.
مثل داعش که با گفتن «لا‌اله‌الا‌الله» و «محمّد رسول‌الله» طرحشان این بود که «لا‌اله الا‌الله»و «محمّد‌رسول‌الله» را پایین بکِشند و از بین ببرند با کارهایی که کردند.

☘️ معنای واقعی توحید :

🖌اما توحیدی که ائمه اطهار (علیهم‌الصّلاة‌و‌السّلام) بیان فرمودند، یکی دانستن خدا و سپس حاکمیت انحصاری او بر ما.

🖌توحید، یعنی برنامه‌های خودمان را با برنامه‌های خدای‌ تعالی یکی کنیم که خلاصه معنایش این می‌شود که؛

🌱 هر چه را خدای تعالی می‌گوید ما هم همان را بگوییم؛

🌱هر چه را خدای‌ تعالی قبول دارد ما هم همان را قبول داشته باشیم؛

🌱هر چه را خدای تعالی دوست دارد انجام بدهیم، ما هم همان را انجام بدهیم؛

انشاءالله این شروع معنای توحید است، و تمام مراحل سیر و سلوک را انشاالله با این حقیقت معنا خواهیم کرد.

🍃و صَلَی اللهُ عَلی سَیِّدَنا مُحمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِين 🍃

پایان

١۴ ربیع‌الثانی ١۴۴٠
٩٧/١٠/١

حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی حفظه الله تعالی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *