حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی آموزه های حجت الاسلام علیرضا نعمتی
أَعُوذُ بِٱلله مِنَ ٱلشَّیطَانِ ٱلرَّجِیم
بِسمِ ٱلله ٱلرَّحمَنِ ٱلرَّحِیم
ادامهٔ بحث سورهی مبارکهٔ«قُلْ هُوَ اللهُ»؛
☘️عرض کردیم که خدای تعالی به پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) و بعد به وسیلهٔ آن حضرت به ما میفرماید :
«قُلْ هُوَ اللهُ أَحَد»
بگو: خدا «احد»، یعنی «تَکِ تَک» است؛ یعنی مثل و مانندی ندارد، چون نامحدود بمعنای واقعی و مطلق است و معلوم است که نامحدود واقعی دوتا نمیشود چون اگر دوتا شود دیگر محدود شده و نامحدود واقعی نیست و این یک ضرورت عقلی است که فقط نامحدود مطلق و واقعی که همان «احد و صمد» است، میتواند پدید آورندهی عالم باشد و جهان هستی، هرقدر هم باعظمت باشد، یک جا و یک زمانی شروعی داشته و باید یک نیروی نامحدود آن را بوجود آورده باشد که خودش نیازمند به پدید آورنده نداشته باشد والّا باید یک نیروی قادری که فوق او باشد آن را بوجود آورده باشد و این پدید آمدن و پدید آوردن، باید یک جا متوقف شود و به قدرت مطلقی که نیازمند پدیدآورنده نیست، ختم شود و آن قدرت مطلق همان ذات مقدس پروردگار است که تک و احد و صمد است و او «خدا» است.
☘️ حالا می رسیم به اینکه ما وقتی می گوییم خدا «احد» است و شریکی ندارد، چون گفتار انسان باید مطابق با عملش باشد، باید به گونهای باشیم که گفتهی ما با عملمان یکی باشد یعنی زبانمان نگوید خدا یکی است و شریکی ندارد اما عملمان یکی و دو تا و ده تا و دهها شریک برای خدا درست کند.
حالا ما بر حَسَب «قُلْ هُوَ اللهُ أَحَد» باید بگوییم: «لا اله الا الله» و این کلمهی مبارکه، نتیجهی «قُلْ هُوَ اللهُ أَحَد» است، پس زبانمان نگوید«لا اله الا الله»و عملمان دهها خدا را در کار بیاورد.
این «قُلْ هُوَ اللهُ أَحَد» یعنی گفتنتان حقیقت داشته باشد،
همین طور در دعاها، مثلاً اگر این دعا را بخوانید این طور میشود، دعای عهد را بخوانید از یاران حضرت میشوید و خیلی دعاهای دیگر که خاصیّتهای خیلی عجیب و غریب در آنها هست، این بر حَسَب این است که انسان زبانش که سخنگوی همهٔ اعضاء و جوارحش است، نمیشود زبان تک و تنها بیاید بگوید :«لا اله الا الله»بعد چشم خلاف«لا اله الا الله»بگوید، خودِ زبان مثلاً غیبت که میکند خلاف«لا اله الا الله» است؛ دست انسان که مثلاً به خلاف باز شود، پایش به جای خلافی باز شود، اینها همه خلاف«لا اله الا الله» است.
بنابراین اگر ما میخواهیم«قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدَ» مان درست باشد و بعد هم که میگوییم:
✨«کَذلِکَ اللهُ رَبِّی»✨
خدای من اینچنین است، این باید صادقانه باشد.
اینکه ما اینطور تربیت بشویم که چشممان هم مانند زبانمان با عملش، با نوع نگاهش «لااله الا الله» بگوید، دستش با زبان بی زبانی، در عملکردش «لااله الا الله» بگوید، همچنین سایر اعضا و جوارح انسان گویندهی عملی «لااله الا الله» باشند، و ما اینطور آدمی شویم، از ده تا چهل سال شاید طول بکشد؛ سالها زمان میبرد تا این «توحید عملی» در ما درست شود.
📚 ما اکثراً تنبل هستیم؛ یعنی میخواهیم یک مقدار ذکر بگوییم، نماز شب بخوانیم، روزه بگیریم، تسبیح بگوییم، صلوات بفرستیم، اسمِ تزکیهٔ نفس روی خودمان بگذاریم بعد هم فکر کنیم که ما از “عِبادِالله الصَّالِحین” شدیم، ما از موحّدین شدیم.
🌱این به این آسانیها نیست که فکر می کنیم.
شما وقتی یک خانهای میخواهید بسازید، اول یک نقشهای از مهندسین معتبر میگیرید آیا همین نقشه برایتان خانه می شود؟!
اگر سرِ زمین بیایید و آنجا قدم بزنید و بگویید: ما فلانطور دیوار میسازیم، فلانطور سقف میزنیم ولی در عمل معطّل بمانید، این برایتان خانه نمیشود .
لذا فرمودند که: اگر میخواهید به این مقصد برسید باید توحید را در خودتان عملی بکنید.
یعنی؛ توحید فقط توحیدِ اعتقادی نباشد.
در روایت، امیرالمؤمنین (سلاماللهعلیه) میفرمایند:
✨«الْإِيمَانُ عَمَلٌ؛
:ایمان (حرف فقط نیست), عمل است».
ایمان فقط این نیست که بگویم من قبول دارم خدا یکی است؛ این باور را باید با عمل نشان بدهد.
لذا برای اینکه توحیدِ عملی محقق شود، باید خدایان متعددی که به ٧۵ خدا می رسند (چون صفات ناپسند غیر انسانی ۷۵ عدد است) را از خانهی خدا بیرون بریزیم؛ چون قلبِ مؤمن خانهٔ خداست…
🖌در روایت دارد که خدای تعالی (در حدیث قدسی) میفرماید:
«هیچ چیز در عالم من را در خودش جای نمیدهد امّا قلبِ مؤمن من را در خودش جای میدهد.»
قلبِ مؤمن خانهٔ خداست، و زمانی خدا در خانهاش میآید که خدای مهربان را غضبناک نکنیم.
🍀 باید خدای تکبّر، خدای حسادت، خدای بخل، خدای ریا، خدای…
همهٔ اینها خدایانی هستند که در ما حکومت میکنند، غالباً هم ما در همین ها مشکل داریم؛ یعنی هر خواستهای که نفسِ انسان دارد و آدم آن خواسته را پیروی میکند؛ میشود یک خدا برای خودش.
خدای تعالی در دو جای قرآن فرموده است:
✨«أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ»(سوره فرقان/۴٣)
«آیا دیدی آن کسی را که خدای خودش را خواستهٔ دل خودش گرفت؟!»
دیگر از این واضحتر نیست!!
چرا تکبر یا حسادت یا هریک از صفات رذیله دیگر خدا میشوند؟!
✨«إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ»
چون حقّ حاکمیّت در عالم هستی فقط از آنِ خداست.
🍀 چون خدا آفریننده و مالک همه چیز هست. نباید جای خدای تعالی کس دیگری بیاید حکومت کند.
وقتی ما یک خواستهای را پیروی میکنیم، خدای دیگری را به جای خدا قرار دادیم ولو برای یک لحظه.
لذا دارد وقتی که یک مؤمن، یک گناهی را انجام میدهد، (یک گناه خاصی، من نمیخواهم اسم ببرم) در آن لحظهای که دارد آن گناه را انجام میدهد، ایمان از او بیرون میرود. بعد که برگشت میکند، پشیمان می شود، ایمانش برمیگردد یا آن گناهش تمام میشود، ایمانش برمیگردد و به هر حال باعث پشیمانی و توبه او میشود.
از این جهت مهمترین کاری که از ما خواسته شده این است که توحید را در سه مرحله در خودمان پیاده کنیم.
✨یک: مرحله قلبی
✨دو: مرحله زبانی
✨سه: مرحله اعضاء و جوارح
☘️با تربیتهای امیرالمؤمنین علیه السلام خدایان متعدد نفس شکسته می شود.
🖌 سنّی و شیعه هردو نقل کردهاند. من از منابع سُنّی روایتش را برای شما میخوانم:
قُندوزی حنفی در ینابیعالموده صفحهٔ ۱۲۵ از ابنعباس نقل میکند که رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) فرمودند:
✨” یا علی مَا مَثَلُکَ فی اَلنّاس اِلّا کَمَثَلِ سُورَةِ قُلْ هُوَ الله اَحَد فِی القرآن؛
: مَثل تو در قرآن نیست مگر مَثل قُل هُوَ الله ”
یعنی «قُلْهُوَالله»، قشنگ تجسّم وجود تو است علی جان. چطور؟
✨” مَنْ قَرَاَهَا مَرَّة؛ فَکَاَنَّمَا قَرَأَ ثُلْثَ اَلْقُرآن؛
: کسی که یکبار قُلْ هُوَ الله را بخواند، مثل این است که یک سوّم قرآن را خوانده است”
✨” و مَنْ قَرَاَهَا مَرَّتَین فَکَاَنَّما قَرَأَ ثُلْثَیِ اَلْقُرآن؛
: کسی که دو بار سورهی قُلْ هُوَ الله را بخواند، مثل این است که دوسوم قرآن را خوانده است “.
✨” وَ مَنْ قَرَاَها ثَلاثَ مَرَّات فَکَاَنَّما قَرَاَ اَلْقُرآن کُلَّه؛
: کسی که سه بار آن را بخواند، مثل این است که همهٔ قرآن را خوانده است”.
سپس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:
«وَکَذا اَنْتَ یَا عَلِی؛
:علی جان، تو هم همینطور هستی»
✨” مَنْ اَحَبَّکَ بِقَلْبِه؛
: کسی که تو را با قلبش دوست بدارد، با قلبش به تو معرفت پیدا کند ”
✨” فَقَد اَخَذَ ثُلْثَ الْإِیِمَان؛
: یکسوم ایمان و آرامش واقعی را بدست آورده است”.
✨” وَمَنْ اَحَبَّکَ بِقَلْبِه وَ لِسانِه؛
: اگر با قلب و زبانش، هردو، تو را دوست بدارد ”
یعنی زبانش هم گویا شود به محبّت امیرالمؤمنین و ائمه اطهار (صلواتاللهعلیهم)
✨” فَقَد اَخَذَ ثُلْثَیِ اَلْایمان؛
دو، سوم ایمان و آرامش را بدست آورده است ”
✨” وَ مَنْ اَحَبَّکَ بِقَلْبه وَ لِسانِهِ وَ یَدَهِ؛
: اگر با قلب، با زبان و با دستش تو را دوست بدارد، همه ایمان را بدست آورده است.
انشاءالله خواهیم گفت چگونه با دست و پا و چشم و گوش و… ، امیرالمؤمنین علیهالسّلام را دوست بداریم.
📚رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) به امیرالمؤمنین علی علیهالسلام فرمود: کسی که تو را با قلب و زبان و دستش دوست بدارد:
✨” فَقَدْ جَمَعَ الْإِیِمَان کُلَّهُ؛
: تمام ایمان را جمع کرد یعنی به آرامش کامل رسیده “.
سپس فرمود:
✨” وَالَّذی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ نَبِیّاً؛
: و خدایی که من را به حق پیامبر مبعوث فرمود و نبی قرار داد”
✨” لَوْ أَحَبَّکَ أَهْلَ الْأَرْض؛
: اگر تمام مردم زمین، تو را دوست بدارند”
✨” کَمَا یُحِبُّکَ أَهْلَ السَّمآء؛
: همانطور که اهل آسمان، تو را دوست میدارند”
🖌معلوم است اهل آسمان، مردمانِ پیشرفتهتری از ما اهل زمین هستند. خیلی از آنها مثل ما انسانها موجوداتی با شعور، مثل ما یا ملائکه هستند. همانطور که آنها تو را دوست میدارند، علیجان اگر مردم زمین هم تو را دوست میداشتند،
✨” لَمَا عَذَّبَ الله أَحَداً مِنْهُمْ بِالنَّار؛
: خدا احدی از مردم زمین را به آتش عذاب نمیکرد”.
این روایتِ متعدد، هم سنیها و هم شیعهها نقل کردند که ما هم نمونهاش را عرض کردیم.
حالا این یک مطلب خیلی مهمی است در اینجا که امیرالمؤمنین (علیهالصّلوةوالسّلام) چه ارتباطی با «قُلْهُوَاللَّهُأَحَد» دارد؟
🍀بهخاطر این که توحید با تعالیم امیرالمومنین (علیهالسّلام) تحقق پیدا میکند؛ اگر انسان معلمین توحید، امیرالمؤمنین و ائمه اطهار علیهم السلام بشناسد و معرفت پیدا کند، معرفتی که قلب او را زنده و احیاء و پر از محبت کند و به دنبال خودش بکشاند، همهی وجودش را تحت تأثير قرار میدهد و افکار، اخلاق و اعمال او را مانند و شبیه امیرالمؤمنین علیه السلام می کند و به توحید حقیقی روز به روز نزدیکتر میشود.
انسان وقتی قلبش به نور ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) روشن شود، زبانش هم به محبت آن حضرت گویا میشود.
زبانش که گویا شد، میخواهد این محبتش را به کمال برساند و نشان دهد واقعا پیرو و شیعهی امیرالمؤمنین علی علیه السلام است، لذا دستش، پاهایش، چشمش، گوشش و همهٔ اعضاء و جوارحش اعمالی را انجام میدهد که امیرالمؤمنین پسند خواهد بود.
لذا اگر ما بخواهیم توحیدی را که (قلهوالله) به ما فرموده تحقق بخشیم؛ یعنی همان حدیث شریف:
✨” مَنْ قَالَ لَاإِلَهَإِلَّااللَّه مُخْلِصاً فَقَدِ اسْتَوْجَبَ الْجَنَّه”
کسی که لااله الا الله را با اخلاص بگوید بهشت را برای خودش خریداری کرده و واجب کرده و خدای تعالی او را از بهشتیان قرار میدهد.
📚 مثالی برای مزاحمت خواستههای دل با سعادت انسان
مثلاً شما میخواهید ماشینتان در راهی حرکت کند، یک راهی که سنگهای کوچک و بزرگ در آن ریخته شده؛ خب، ماشینتان نمیتواند درست حرکت کند! باید مرتّب پیاده شوید و سنگها را کنار بزنید تا بشود روی آن جاده راه بروید؛ این مَثَل هواهای نفسانی برای حرکتِ انسان است.
این در حالی است که بعضیها بر عکس فکر میکنند، مثلاً فکر میکنند که اگر همه چیز در زندگی مطابق میلِ دلشان باشد این خیلی خوب است؛ همه چیز مطابق میل دلم است. پس تو کجا خدا را حاکم بر دلت کردی؟! کجا نشان دادی که خدا بر تو حکومت میکند نه خواستههای دلت؟!
لذا آنهایی که خواستههای دلشان بر آنها حکومت میکند، یا زندگیهایی دارند که خواستههای نفسشان کار میکند و فعّال است؛ موّفقیّت آنها کمتر است.
✍️از این جهت مثلاً آدمهایی که کارمند هستند اینها چون دائماً تحت مدیریّت یک مدیر هستند و هر کاری دلشان میخواهند نمیتوانند انجام دهند (به عنوان مثال عرض میکنم)؛ اینها، مسئلهٔ «اطاعت» برایشان راحتتر است تا آنکس که مثلاً در زندگیاش آزاد است و هر طوری بخواهد در دنیا زندگی کند، کاسبی کند، هر وقت دلش خواست برود مغازه را باز کند، هر وقت نخواست باز نکند. به نفس میدان دادن این ضررها را دارد.
☘️مثالی دیگر برای فعالیت خواستههای نفسانی
مَثَل دیگر فعالیت نفس در زندگی، بچّههای خردسال هستند.
اگر یک بّچه را بی حساب و کتاب میدان بدهید که هر کاری دلش میخواهد بکند، مرتّب به او محبّت کنید، بگذارید به هر چه میخواهد دست بزند، بریزد و بپاشد، این بچه بد تربیّت میشود چون نفسش مطیع بار نمیآید اما اگر کمکش کنید یک یک اعمال صحيح زندگی را یاد بگیرد، نفسش تربیت میشود و رشد میکند و به بلوغ اجتماعی و فکری میرسد.
🖌 لذا ائمه اطهار (علیهمالسّلام) مانند پدر و مادری مهربان اما دانا به همه حقایق و اسرار نظام هستی، به ما خطّ میدهند، حتّی در آب خوردن به ما خطّ میدهند. مثلاً اینطور آب بخور؛ نشسته یا ایستاده؛ میخواهی لباس بپوشی، چه طور لباس بپوشی، میخواهی غذا بخوری چطور غذا بخوری و همینطور در تمام جزئیات برنامه به ما میدهند؛
این به نفع خودِ ماست که هر کاری دلمان میخواهد نکنیم. چون دلِ ما جاهل است، نمیداند چکار کند! باید علمی عمل کند و علمش نزد ائمه اطهار (علیهمالسّلام) است.
☘️اگر انسان بخواهد موفق شود، باید توحید را سرِ کلاسِ امیرالمؤمنین(علیهالصّلوةوالسّلام) بیاموزد و از «خاشعین» شود.
✨«…وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ؛ (٤٥/البقره)
: این نماز سخت است، سنگین میآید، مگر بر خاشعین».
نمیبینیم نماز میخواهیم بخوانیم سختمان است؟!!! چون از «خاشعین» نشدیم. سختمان است نماز را بخوانیم، مرتّب فشار میآورد، دیر میشود، سخت است، در وجودمان هست که نماز برایمان سخت است، وقتی نماز آسان میشود که از «خاشعین» باشیم.
💚امیرالمؤمنین(علیهالصّلوةوالسّلام)
میفرمایند:
“«خاشعین» شیعیان من هستند و «شیعیان» آنهایی هستند که واقعاً قلبشان را نرم کرده باشند، آسیاب کرده باشند در ولایت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و از خواستههای نفسانیشان بتوانند چشمپوشی کنند و تربیتشان کنند.”
🌱انشاءالله باز هم این بحث ادامه خواهد داشت.
☘️وصَلَّیاللهُعَلَیسَیِّدِنَامُحَمَّدٍوآلِهِ الطَّاهِرِین☘️
۱۳ جمادیالثانی ۱۴۴۰
٩٧/۱۱/۳۰
حجت الاسلام و المسلمین علیرضا نعمتی حفظه الله تعالی
