شرح سوره مبارکه توحید جلسه ۱۹

أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیم
بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحِيمُ

📚در جلسهٔ قبل وعده کردیم که این روایتِ معرفت ائمه اطهار (علیهم السّلام) در اوّل خلقت را که رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند (حدیث بیست‌و‌نهم کتاب مکیال بود که آن را توضیح داده بودیم)، منتهی بحثی در اسامی ائمه اطهار (علیهم السّلام) بود که بر اساس تسبیحات مبارکه اربعه گفتیم یک توضیحاتی باید بدهیم.

☘️این را هم تذکر بدهم که ما در قسمتی که الآن صدا ضبط می‌کنیم با مطالبی که بعد از آن به عنوان متن‌های پیاده شده می‌گذاریم، آن متن‌ها را چون بنده به صورت کتاب بازنویسی و کامل می‌کنم‌، از حالت صوتی خیلی کامل‌تر هست و گاهی اگر بخواهیم آنها را، همین صوتی اگر می‌خواست ضبط شود شاید به جای بیست دقیقه، چهل دقیقه ضبط می‌شد.
لذا آن متن‌های پیاده شده که من بازنویسی و اصلاح می‌کنم و به آنها اضافه می‌کنم، آنها را چه در این کلاس مکیال، چه در کلاس محضر قرآن انشاءالله کسانی که پیگیر مطالب و معارف هستند اهمیّت بدهند و آنها را دقّت بکنند و انشاءالله نکاتش را بنویسند، در خاطرشان بگذارند که نورانیّتش در رفتار و اعمالشان تأثیر بگذارد.

🖌در این قسمت جدیدی که من ویرایش کردم که متعلق به صوت قبل بود و تازه اصلاحاتش را نوشتم، تقریباً مطالب جدیدی آنجا ذکر شده، مراجعه بفرمایید.

🌱اجمالاً وقتی که ما می‌خواهیم خدا را تسبیح کنیم؛ یعنی خدا را منزّه بکنیم از شرک، از اینکه کس دیگری را هم بخواهیم با خدا در نظر بگیریم، می‌گوییم: خدا منزّه است از اینکه شریکی داشته باشد.
این شریک داشتن و تنزیهی که ما می‌کنیم از کجا به وجود می‌آید؟
در حقیقت ما خودمان خدایانی را می‌سازیم؛ یعنی در عالم خدایی جزء خدا نیست؛

“لَا إِلَهَ إِلَّا الله”
“لَا إِلَهَ إِلَّا هُو”

☘️چرا انسان وجن، برای خودشان خدا می‌سازند
این خدایانی که ادعا می‌شوند، از کجا می‌آیند؟
این‌ها همه ساخته و پرداخته‌ی ذهن انسان‌ها و اجنه است.
یعنی برای اینکه از طاعت خدای عالم فرار کنند و تحت فرمان او در نیایند، خدایانی را ایجاد می‌کنند. می‌گویند مثلا فلان خدا. یک آیینی را ایجاد می‌کنند. یک دسته این‌طوری هستند.
یک دسته هم که همان بت‌پرست‌ها وامثال این‌ها هستند و با توجیهات و تفسیرهای مختلف، آیین‌های خودشان را درست جلوه می‌دهند و می‌گویند خدا این است که ما می‌گوییم تا زیر چتر نام او، به اهداف و شهوات خودشان برسند.

یک دسته هم امثال ماها هستیم یعنی خدا را قبول داریم، می‌گوییم خداوند شریک ندارد امّا همان کاری که بت‌پرست‌ها می‌کنند، ما به یک شکل دیگری در کارهایمان و رفتارهایمان و زندگی‌هایمان ایجاد می‌کنیم.
یعنی به بعضی چیزها از غیر خدا، چنان محبت نشان می‌دهیم که مانند خدا به آن چیز یا شخص، محبت، واز او اطاعت می کنیم.
چون چیزی که اطاعت شود، جایگاه خدا را به او داده‌ایم. از هر کس و هر چیزی که ما اطاعت کنیم، او را جای خداوند نشاندیم. چون حاکمیت، در عالم هستی فقط از آن خداوند است حق حاکمیت را فقط خداوند دارد یعنی از لحاظ عقلی.

چون او خالق جهان است، او هر لحظه سلول‌های بدن شما را، اتم‌ها را، دانه دانه اتم‌هایی که در اشیاء که دانشمندان می‌گویند: از ذرات ریز به اتم می‌رسند و می‌گویند: در یک نقطه‌ای که شما با مِداد روی کاغذ بگذارید، یک میلیون اتم است و هر اتمی مثل منظومه شمسی، انگار یک خورشید آن وسط است و سیاراتی دورش می‌گردند یک چنین تصویری از اتم می‌دهند.

آن وقت خدای تبارک و تعالی هر ثانیه نه، هر هزارم ثانیه، حالا ما می‌گوییم هر ثانیه. هر ثانیه خلقت یک اتم، خلقت تک تک سلول‌های بدن شما، میلیاردها سلولی که در بدن شما است خدای تبارک و تعالی دارد هر لحظه این‌ها را خلق می‌کند. یعنی ثانیه‌ی قبل، خلقت این سلول تمام شد و ثانیه‌ی بعد دوباره خلقت جدید است. همین‌طور جدید، جدید…

یعنی لحظه به لحظه، این عالم با تمام کهکشان‌ها، با آن قدرتِ بی‌نهایت پروردگار، خلق می‌شود. نه اینکه فرض کنید خداوند خلق کرده و رها کرده همین‌طور هستند و نمی‌شود کاری با آن‌ها کرد نه…
هر لحظه باید خدا حول و قوه بدهد

“لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ الّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِيم”.

آن وقت این خدای تبارک و تعالی که مالکیت همهٔ اشیاء عالم در دست او است و هر لحظه او دارد اراده می‌کند. خب، چه کسی می‌خواهد حق حاکمیت داشته باشد؟

او هر لحظه درحال اراده است، پس چه کسی می‌خواهد حقّ حاکمیّت داشته باشد؟!
وقتی‌که ما غیر از حکم خدا دنبال کسی یا چیزی را پیروی می‌کنیم، او را جای خدا نشانده‌ایم.
دیگر این تعارف ندارد.
وقتی‌که شما خواسته‌های نفستان را پیروی می‌کنید، این را جای خدا نشانده‌اید.
در دو جای قرآن ، خدای تعالی می‌فرماید:

«أَرَأَيْت مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ؛ (۴۳/فرقان)
آیا دیدی آن‌کسی را که خواسته‌های دلش را خدای خودش قرار داده است».
یعنی بجای این‌که از خدا پیروی کند، از خواسته دل خودش پیروی می‌کند.

به عنوان مثال، این خوردنی، این آشامیدنی، این لذّت جنسی و این حرفی که می‌زند، این چیزی که نگاه می‌کند و خیلی چیزهایی که خدا با خواسته‌های ما همراهی نمی‌کند و اگر امام زمان کنار ما بنشیند، می‌‌فرماید:
من نگاه نمی‌کنم به آنچه که تو نگاه می‌کنی.
من گوش نمی‌دهم به آنچه تو گوش می‌دهی.
این کاری تو می‌کنی را من نمی‌کنم.

قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ, لا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ؛
:بگو ای کافرها؛
(توضیح: اینکه این آیه را خواندم، شما ممکن است بگویید: حالا ما‌که کافر نیستیم.
می‌گویم: درست است، اما ما در همان لحظه که گناهی می کنیم، چشمهایمان را به روی حقّ می‌بندیم، خب کافر هم همین کاررا می‌کند؛ منتها او کُلّاً چشمش را به روی خدا می‌بندد، ما یک لحظه و مثلا در دلمان می‌گوییم: خدایا، حالا خومونیم ، دلم میخواد، نمی‌توانم مثلاً این کار را نکنم.)

مثلاً آن‌کسی که در بحث گناه است، می‌گوید؛ نمی‌توانم جلوی خودم را بگیریم، یعنی نمی‌خواهد که بگیرد.
در آن لحظه روایت هم داره وقتی‌که کسی درحال انجام فلان معصیت است، مثلاً یک عملی را انجام می‌دهد که حرام است، مثلاً فحشاء انجام می‌‌دهد.
حضرت می‌فرماید: آن لحظه‌ای که، در حال انجام آن عمل است روح ایمان از او بیرون می‌آید، بعد که حالا پشیمان شود و این چیزها دوباره روح ایمان برمی‌گردد.
اینجا خدا را چیزی قرار می‌دهیم که خواسته دلمان است.
آن‌وقت به تعداد لشکرهای ۷۵ گانه‌ی جهل که در روح ما ممکن همه آنها یا تعدادی باشند، اگر از آن خواسته نفسانی اطاعت کنیم، خدا برای خودمان ساخته‌ایم.

⚜️حالا فکر کنید که ٧۵ تا خدا و هر کدام هم چه تعداد سرباز دارند؛ یعنی خدایان زیادی وجود دارد در ذهن ما آن‌ها را هم پیروی می‌کنیم خداوند هم می‌فرماید: آیا دیدی آن کسی را که خواسته‌های دلش را خدای خودش گرفت؟!
غرض از بیان این مطلب این بود که می‌خواستیم بگوییم اطاعت از این‌ خدایان ساختگی (یعنی خواسته‌های نفسانی که خدا تأییدشان نمی‌کند و ما بجای خدا از آنها اطاعت می کنیم) مانع تسبیح می‌شوند.

🌱مطلبی که در متن جلسه‌ی قبلی من اضافه نوشتم و در صوت جلسه قبل نبود این است که خدای تعالی می‌فرماید که: هر کسی بر اساس شکل روحیه‌ی خودش عمل می‌کند.

✨قل كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ ✨

بگو هر کس عملی که می‌کند بر اساس شاکله‌اش، یعنی روحیه‌ و صفتش است.

و در آیاتی دیگر می‌فرماید که: بعضی از مردم (آن‌هایی کافرند یا آن‌هایی که غافلند) این‌ها مانند حیوانات هستند یعنی؛ شکل حیوانات را خدا برای آن‌ها ترسیم می‌کند.

✨إنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ ✨

این‌ها مثل(چهارپایان از قبیل گاو و گوسفند و…) هستند.
خُب حالا من که مثلاً آدم فریبکاری هستم شکلم چه شکلی هست؟
بعضی از مردم این‌ها را به یکدیگر می‌گویند؛ مثلا می‌گوید تو خری یا به کسی که بی ملاحظه می آید، می‌گوید مثل گاو آمدی جلو یا می‌گوید مثل عقرب، مثل مار زبانش نیش دارد.
این‌ها را قشنگ مردم ترسیم می‌کنند، شکل‌های همدیگر را ترسیم می‌کنند، در کارتون‌های بچه‌ها هم که تلویزیون نشان می‌دهد، تصویر حیوانات را می‌کِشند برای آدم‌ها کله‌اش مثلاً خرس است بدنش مثل آدم. این‌ها حقیقت دارد همین‌طور هست واقعاً، در قیامت هم یک عده‌ای مثل حیوانات محشور می‌شوند. خُب حالا این چه ارتباطی با تسبیح دارد؟ ارتباطش این است:
دفعه‌ی قبل گفتیم ما می‌آییم در یک خانه‌ای می‌بینیم تابلو زده این خانه بسیار کامل و خوب است مثل بنگاه‌ها که می‌گویند خانه‌ی خوبی است….

📚بعضی بنگاه‌ها می‌گویند:
“این خانه خوب است”.
آقا تعریف، تمجید!
بعد که می‌روید بازدید می‌کنید می‌بینید که خیلی عیب و ایراد دارد.

🖌ما هم این روحمان مثل خانه‌ای است که بر سردرش تابلو می‌زنیم «سبحان‌الله»، خیلی هم قشنگ ذکر می‌گوییم:

✨«الله‌اکبر»،
✨«لا‌اله‌الا‌الله»،
✨«سبحان‌الله»،
✨ تسبیحات می‌گوییم،
این همان تابلو‌ِ دمِ در است که می‌گوید:” خیلی این خانه زیباست”، “من دارم خدا را تسبیح و تنزیه می‌کنم”.

بعد که می آییم بازدید می‌کنیم؛ یعنی آنهایی که چشمشان باز است؛ آقا امام زمان علیه‌السلام که روح ما را بازدید می‌کنند می بینند که بله! این می‌گفت من انسان هستم، ولی روحش شکل انسانی نیست.

☘️ امیرالمؤمنین علیه‌السّلام می‌فرمایند:

✨”فَالصُّورَةُ صُورَةُ اِنسَان وَالقَلبُ قَلبُ حِیوَان”

🍃در کلام آقاامیرالمؤمنین علیه‌السلام آمده:

“صورت، صورت انسان است ولی قلب، قلب حیوان است.”

🔰یعنی مثلاً قلبش حالت درّندگی دارد، رحم به کسی نمی‌کند. قلبش حالت فریبکاری دارد، سر مردم کلاه می‌گذارد و….
خودتان بلدید اینها را.

🍃حالا تسبیحش چیست که دیگر تسبیح نیست؟
“زبانش می‌گوید «لا‌اله‌الا‌الله» ولی شکل روحش مثلاً روباه است، این دروغ دارد می‌گوید”.
صورت ظاهرش می‌گوید من انسانم، ولی صورت باطنش می‌گوید من روباهم. این دارد دروغ خودش را معرفی می‌کند.

🔰بعد می‌گوید چه ارتباطی با این دارد که تسبیح نمی‌کند؟!
می‌گوییم: چون خدا او را انسان خلق کرده خب! ولی او خلقت خدا را تغییر داده. انسان را تبدیل به حیوان کرده، یعنی خودش را که باید انسان باشد تبدیل کرده به گرگ درّنده، که صد رحمت به گرگ! گرگ می آ ید چند تا گوسفند را پاره پاره می‌کند و مثلاً حالا یک گلّه‌ای را از بین می‌برد، یا یک شیر یک حیوان را می‌خورد، یا این مارهای بزرگ یک آدم یا دو آدم را می‌خورند.
ولی این جنایتکارانی که در میان بشر هستند را می‌بینیم که در یک لحظه ده‌ها هزار نفر را می‌کشند با یک بمب.

🔰این صورت، صورت انسان است. یعنی خدا انسان خلقش کرده، ولی او خلقت خدا را تغییر داده، خودش را تبدیل به حیوان درّنده و یک‌ حیوان پست کرده.

🍃اینجا تسبیح را به هم زده، یعنی باخواسته‌های نفسانی و پیروی از خواسته‌های نفسانی‌اش، طمع و حرص وحسادت و تکبّر و این صفات انسانیت را از خودش تغییر داده.

🖌لذا در امّتهای قبل «مسخ» بوده، در امّت اسلام بعد از پیامبر اکرم
(صلُی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) «مسخ» در امت اسلام برداشته شده، به خاطر احترام به شکل و قیافه پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) که به صورت انسان بودند ما به صورت و شکل پیامبر خلق شدیم به عنوان مسلمان، خدای تعالی «مسخ» نمی‌کند. یعنی در امّتهای قبل یک دفعه زن می‌دید که شوهرش شده خوک شده یا بالعکس مرد می دید زنش سگ شده…

یعنی در امت‌های قبل مثلاً یکدفعه این زن می‌دید مثلاً شوهرش خوک شده، یا بالعکس مثلاً مرد می‌دید زنش مثلاً گرگ یا خوک یا میمون شده است.

اینکه انسان خلقت خدا را به هم می‌زند، به این شکل که مثلا اگر کسی خدا را نشناسد، وقتی این حیوان درنده‌ی انسان نما را می‌بیند، می‌گوید:‌ مگر نمی گفتند این موجود آدم است، انسان است، پس چرا حیوانی درنده است؟!

اینهایی که خدا را ضعیف می‌شناسند، وقتی رفتار ما مسلمانها را می‌بینند، می‌گویند: اینها چه جور مسلمانی، چه جور شیعه‌ای هستند که این گونه رفتار می‌کنند؟!

ائمه هدی علیهم السلام هم فرموده‌اند:‌

✨برای ما زینت باشید، برای ما مایهٔ زشتی و آبرو ریزی نباشید. ✨

دستگاه الهی، یعنی پیامبران و ائمه‌ی هدی علیهم‌السّلام، تلاش کرده‌اند که ما را به شکل واقعی انسان تربیت کنند، یعنی هم ‌شکل پیامبر و امیر المؤمنین(علیهما السلام) باشیم، شکل ظاهرمان مثل آنهاست، شکل باطنمان هم مثل آنها باشد.
وقتی ما ساخته‌ی دست خدا، یعنی انسان بودنمان را تبدیل کرده‌ایم به یک حیوان پست، این خلاف تسبیح است.
این موجود سازنده‌ی خود را بد معرفی می‌کند و می‌گوید خدائی که مرا آفریده، یک موجود پست و آزار دهنده آفریده است و این موجود سازنده‌ی خود را تسبیح نمی‌کند.

یعنی کسی که خدا را بدرستی نشناسد، می‌گوید خدایی که این فرد را خلق کرده، انسان نیافریده، این انسان نیست این یک حیوان درّنده است.
لذا خداوند متعال ما را بخاطر این دروغگویی عملی و زبانی دعوا می‌کند و در ابتدای سورهٔ مبارکه «صف» می‌فرماید :‌

✨همهٔ آنچه در آسمانها و زمين است خدا را تسبيح می‌کند ✨

سپس می‌فرماید :

✨ای کسانی که ایمان آورده‌ايد چرا حرفی می‌زنید که عمل به آن نمی‌کنید؟ ✨

چرا به آنچه می‌گویید عمل نمی‌کنید؟

یعنی وقتی که به آنچه می گویید عمل نمی‌کنید این کار باطن شما را تغییر می‌دهد.

گویا کم‌کم این شخص دارد از انسان تبدیل به حیوان می‌شود، تبدیل به گرگ می‌شود، تبدیل به عقرب می‌شود.

این خلاف تسبیح است، اینجا ما نتوانستیم تسبیح کنیم؛ یعنی خدا را منزه و پاک از هر عیب و نقصی معرفی کنیم و مایه‌ی زشتی نام خدا و پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام شده‌ایم.

البته باز رسیدیم به اوّل مطلب در این روایت عظیم‌الشأن، که چگونه مانند ملائکه که در آغاز خلقت، وقتی عظمت چهارده معصوم علیهم السلام را دیدند، با تعالیم توحیدی آنان خدا را بدرستی «تسبیح و تحمید و تهلیل و تقدیس» کردند،

یعنی: «سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ» گفتنشان درست و واقعی شد،

نه مثل ما که این ذکرها را در نماز و غیر نماز می‌گوئیم، اما بعضی از ما فقط زبانش آن را می‌گوید و عملش ضد آن را و خداوند متعال از این گونه رفتار، (چنانکه در آیه‌ چهارم سوره مبارکه صف فرموده) بشدت متنفر است.

پس باید ببینیم چهار رکنِ

✨ «تسبیح و تحمید و تهلیل و تکبیر»

چگونه با معرفت به مقام و منزلت چهارده معصوم علیهم السلام در ما پدید می آید که انشاءالله تعالی در جلسات بعدی آن را دنبال می‌کنیم.

وَ صَلَی اللهُ عَلَی سَيِّدَنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ

٢٢ شعبان ١۴۴٠
١٣٩٨/٢/٨

حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا نعمتی حفظه‌الله تعالی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *